هانیه خورشیدی؛ کارشناس ارشد زبانشناسی/

مطلب پیش رو خلاصه ای از مقاله با عنوان: بررسی تغیرات قید « yahari»، است.

برای آنکه خوانندگان با اصطلاحات تخصصی بکار رفته در متن آشنا باشند و در درک مطالب دچار مشکل نشوند ، توضیحی در مورد آن اصطلاحات آورده ام.

گونه آزاد free variation:

گاهی واج (واحدهای انتزاعی آوایی) یا واجگونه ها می توانند در جایگاه واحد در یک واژه واحد، ظاهر شوند، ولی معنی واژه عوض نمی شود و تلفظ هم عجیب به نظر نمی رسد. مانند: خیابان – خیابون، تهران – تهرون.

این جفتها گونه آزاد نام دارند. استفاده از هر کدام بستگی به موقعیتی دارد که گوینده در آن قرار گرفته. بنابراین کاربرد گونه های آزاد، سبکی (رسمی، غیررسمی) است.

واجگونه allophone:

هر یک از گونه های مختلف یک واج را، واجگونه می نامند. یک واج ممکن است در یک کلمه در جایگاهی قرار گیرد که به صورت آوای دیگر تلفظ شود، در آن صورت، آن واج، واجگونه واج مورد نظر نام دارد. مانند شنبه که به صورت شمبه تلفظ می شود. م واجگونه ن می باشد. (در واقع همه افراد فارسی زبان با شنیدن شمبه متوجه می شوند که م (همان ن) است نه آوای دیگری)

پاره گفتار utterance:

در تجزیه و تحلیل کلام آنچه که یک فرد بیان می دارد پاره گفتار نام دارد. پاره گفتار می تواند از یک کلمه، یک جمله و یا چندین جمله، تشکیل شده باشد.

پیکره corpus :

مجموعه ایی از متون گفتاری و نوشتاری آوانگاری شده، پیکره نام دارد.

گویش فردی idiolect:

گویش فردی شامل آن مشخصه های گفتاری یا نوشتاری می شود که یک فرد خاص را از سایرین متمایز می سازد مانند: گزینش جملات و واژه ها، کیفیت صدا، ریتم صدا.

۱- مقدمه

قید yahari «همان طور که انتظار می رفت، سرانجام» سه گونه صرفی – واجی دارد:

Yahari –  yappari – yappa

مطالعات زیادی در چارچوب های نظری گوناگون در مورد این قید انجام گرفته است اما در همه آن بررسی ها گونه های صرفی – واجی نادیده گرفته شده و یا حداکثر آنها را گونه های سبکی نامیده اند.

۲- بررسی کلی

۲-۱- مثال هایی از سه گونه

Yahari و گونه های صرفی – واجی آن در زبان شناسی سنتی ژاپنی در طبقه chinjutsu fukushi «قیدهای وجهی» جای دارند. در فرهنگ لغت انگلیسی آکسفورد چهار معنای اصلی برای گونه های yahari آورده شده است:

(۱) being quiet, being still

- ue –  haru hito ha yappari wite jakusei ni shite tenka o osame – uzu

- the person in charge (i.e, in a  high position) should stay quietly and govern the country calmly (1477)

(2) as is, be unchanged

- sono mama soko ni are to ihu bekiwo yappari, yahari, yappashi nado ihu ha ika ga

- one should say “sonomama soko in are” but how would it be to say yappari, yahari, yappahsi ect. (soko in are)? (i.e, sonomama is correct and not substituable by Yappari, yahari, yappashi, ect) (1650)

(3) as expected

- Nara ha yappari yaezakura kana

- speaking of nara (what comes to mind) expectedly is cherry blossoms! (1696)

(4) after all

- yappari ume to ihu soode kuge tereru.

- after all, it is called plum, I hear, and the noble man is (now) embarrassed. (1786)

در گزارشاتی که از سال ۱۴۶۲ بدست آمده yahari با چهار معنی فوق مورد استفاده قرار می‌گرفته yappari از سال ۱۴۷۷ مورد استفاده قرارگرفته ولی کاربرد آن کمتر از yahari بوده است. Yappa دو معنای اول [یعنی معنی ساکت و آرام بودن و بدون تغییر بودن] را ندارد ولی کاربرد آن در سال ۱۷۷۶ به معنای «همان طور که انتظار می‌رفت» و بعد از آن در معنای «سرانجام» گزارش شده است. بنابراین از یک طرف yahari و yappari از این نظر که در چهار معنی کاربرد داشته‌اند، با هم مشابه‌اند ولی از طرف دیگر yappa و yappari نقشهای کاربردی مشابهی دارند. براین اساس نزدیکی معنایی – کاربردی این سه گونه را می‌توان به صورت زیر نشان داد:

Yahari- yappari- yappa

معنای شماره ۲ [که در فرهنگ لغت انگلیسی آکسفورد آورده شده است] بسیار مهجور است و در پیکره زبانی امروز ژاپن کاربردی ندارد. مثالهایی با معنای ۳ و ۴ که به رفتار و روش و احساسات و انگیزه گوینده، مربوط است، در پیکره زبانی امروز ژاپن، بسیار زیاد دیده می‌شود. البته معنای معادل انگلیسی این کلمات به عنوان as expected و after all بیان شده است، اما معنای حقیقی این کلمات با عبارات بالا منتقل نمی‌شود. مثلاً عبارت «همان طور که انتظار می‌رفت “as expected”» را در نظر بگیرید: در اینصورت این سوال به ذهن متبادر می‌شود که «چه کسی انتظار آن موضوع / مسأله را دارد؟» که این انتظار یا عمومی و همگانی است مثال (۵) یا انتظاری است که خود گوینده از مسأله دارد مثال (۶) یا گوینده از شنونده انتظار دارد که مسأله / موضوع را درک کند یا انجام دهد و… مثال (۷).

(۵) A: … shashin genkoo to, sore kara, ano, futsuu no moji genkoo to isshoni nyuukoo, suru noga yahari nozomashii desu ka?

A: picture draft and then, well, ordinary manuscript draft together sending (them both) in is yahari (as generally expected) desirable?

(6) A: atashi ne, kocchi no hoo ni natta no yo.

B: a, hon[to] ?

A: [shinbun] ka naka mitenakatta ?

B: miteta

A: a, yappari

A: I was sitting on this side

B: really?

A: weren’t you reading a newspaper or something?

B: I was

A: yappari (just as I expected)

(7) B: omae no baai, so iu fuuni itte kokoro no naka ni samui kaze ga fuiteru baai ga aru kare, sonna hanashi o kitterunja nain dayo, yappa

B: in your case, you say that, but your heart is left unfilled sometimes so you shouldn’t listen to such talk, yappa [you know]

قید yahari یکی از آن معدود قیودی است که در چار چوبهای نظری متفاوتی مورد مطالعه قرار گرفته است.

این قید همچنین توجه غیر دانشگاهیان را نیز به خود جلب کرده است و تحت عنوان کاربرد صحیح یا مناسب مورد بررسی واقع شده است. این مسأله در آغاز دوره Edo (اوایل قرن ۱۷)، از زمانی شروع شد که شاعر بنام Teishitsu yasuhara اظهار کرد که در کیوتو کودکان از yappashi – yappari – yahari به جای sonomama استفاده می کنند، در سالهای اخیر که توجه زیادی به کاربرد اشتباه و نامناسب wakamono kotoba «گفتار جوانان» شده بیشتر از همه، yappa که یک واژه جدید است، هدف چنان نقدهایی قرار گرفته است.

در آماری که در سال ۲۰۰۰ م، توسط آژانس امور فرهنگی bunkacho) (گرفته شده از ۳۰۰۰ نفر از افراد بالای ۱۸ سال پرسیده شد که از عباراتی مانند “yappasoo ka”  “I see, as I expected, that is the case”

استفاده می کنند یا خیر، که نتیجه آمار در جدول ۱ نشان داده شده است.

جدول ۱

استفاده اینچنینی از yappa را فساد زبان یا کاربرد نادرست نامیده اند. جدول ۱ نشان می دهد که yappa بیشتر توسط جوانان استفاده می شود و استفاده از یک صورت زبانی خاص (مانند yappa) فقط بخاطر انتخاب شخصی افراد است.

رویکرد کاربرد بنیاد بر این اساس استوار است که دستور زبان ثابت نیست بلکه به وسیله اینکه ما چگونه زبان را برای ارتباط برقرار کردن استفاده می کنیم، شکل می گیرد. در واقع استفاده از زبان همان دستور زبان است، در چنین رویکردی واژه «فساد و مناسب بودن» واژه معتبری نیست. رویکرد مقاله حاضر نیز رویکرد کاربرد- بنیاد است.

۳- پیکره مطالعات انجام شده و یافته ها

۳-۱- مطالعه پیکره

۳-۱-۱- روش شناسی

ما پیکره رسمی یا ملاقاتهای شغلی را تحت عنوان فضای عمومی public space نامیدیم و موقعیتهای گفتگوهای روزمره غیررسمی مانند نوشیدن چای یا خوردن غذا را تحت عنوان فضای خصوصیspace private. نخست بر آن شدیم تا ببینیم چطور موقعیت مکانی و زمانی در استفاده از گونه های صرفی – واجی تاثیر گذار است. یعنی برای کاهش احتمال کاربردهای سبکی، مکالماتی را انتخاب کردیم که گویشور از سبک مشابه در آنها استفاده کرده است. سن شرکت کنندگان در مکالمه بین ۲۰ تا ۶۰ سال است و شرکت کنندگان از جنس های متفاوتی بودند، (زن – زن، زن – مرد، گروههای سنی مشابه یا متفاوت، پیر – جوان، جوان – جوان و …) زبان گفتگو، گویش توکیو است.

۳-۱-۲- ویژگی ها

A yahari - در فضای عمومی و yappa در فضای خصوصی

Yahari در فضای عمومی استفاده می شود، yappari در هر دو فضای عمومی و خصوصی.

Yappa در فضای خصوصی بکار می رود، جدول ۲ نشان می دهد که توزیع این سه گونه در پیکره متفاوت است.

جدول ۲

پاره گفتارهای ۸ تا ۱۰ در سبک مشابه (رسمی) و توسط یک شخص واحد اما در موقعیتهای متفاوت بیان شده است.

۸در یک ملاقات شغلی بیان شده است (فضای عمومی). Yahari در شماره ۸ قید جمله است که چنین احساسی را بیان می کند که آنچه که کل جمله دنبال می کند مسأله ایی است که به طور عمومی [و کلی و منطقی] انتظار می رود.

۹گفتگویی است که بین دو هم کلاسی مونث، هنگام خوردن نهار، صورت گرفته است (فضای خصوصی). موضوع صحبت در مورد بی خانمان هاست و اینکه تعداد بی خانمان ها در ایستگاه Shinjuku زیاد شده است. قبل از این پاره گفتار، گوینده توضیح می دهد که بی خانمان ها  در توکیو متفاوت از بی خانمان ها در آمریکا هستند. مخاطب با پاسخ «واقعاً» به این عقیده گوینده شک خود را به صحبت وی نشان می دهد، در نتیجه گوینده yappari را بکار می برد تا تاکید بیشتری بر عقیده خود کند. اما این تعبیر و تاکید در پاره گفتار ۸ دیده نمی شود اگرچه در ترجمه، هر دو به کلمه مشابه ترجمه شده اند.

۱۰نیز پاره گفتاری است که در فضای خصوصی انجام شده توسط همان هم کلاسی ها اما در موقعیت متفاوت، زمانی که دو هم کلاسی مشغول برنامه ریزی برای تعیطلات خود هستند. با بکار بردن yappa همراه با صفت احساسی kibishii گوینده نه تنها به برون داد مورد انتظار خود اشاره می کند بلکه سعی می کند احساس همدردی مخاطب را نیز تحریک کند و بر ادعای خود صحه بگذارد.

(۸) A:… kore wa ano yahari, yoosei kooza , jukoo suru katano mokuteki tte no wa samazamada to omoimasu node…

A:…  this,weel, yahari (as expected) as for the teacher training seminar, the participants’ objectives are varied, I think. (public)

(9) A: demo, kooiu hito tachitte yappari, chotto chigaun desu

A: but, people like that are, yappari (expectedly) a bit different, I hear. (private)

(10) A: … konshuu wa atama – kazu ga herun da kara yappa kibishii desu yo ne.

A: this week , since the head count decreases, yappa (you know), tough, isn’t it? (private)

B : گونه های فردی و غیر– منحصر به فرد

وجود الگوهای خاص در استفاده از این سه گونه صرفی – واجی، انتخاب و سلیقه شخصی و قاعده مندی را در کاربرد این گونه ها نشان می دهد.

در مثالهای زیر، ۱۱ موقعیت فضای عمومی است ۱۲ موقعیت فضای خصوصی (هنگام خوردن نهار) ۱۳فضای خصوصی و گفتگوی دوستانه خارج از محیط کار  در مورد تعطیلات و فردی که قصد دیدار او را دارند ، می باشد. لبخند در مثال ۱۳ فضای خیلی دوستانه تری را نسبت به ۱۲ نشان می دهد و در چنین موقعیتی yappa استفاده شده نه yappari و این نشان میدهد که yappa در موقعیتهای خیلی دوستانه تر و غیررسمی و به طور ناخودآگاه و همراه با احساس بیشتری بکار می رود.

(۱۱) A: kenkyusha to iu yori wa,  yahari ano, yoosei kooza o shusai shiteru gawa  no hito da to omoun desu ga, soo iu kata ni irai o suru, to iu no ga ippon

A: rather than asking researchers, yahari (as expected), well, I believe that those who host the workshop, are the ones we can ask to write one

(12) A: demo, sooyuu hito tachi, yappari ne , iwayuru seikatsu ryoku ga nai kara ne.

A: but these types of people yappari ne (you know) they don’t live on their own.

(13) A: yappa, ano ken mo sasooo taka itte@@

A: yappa(after all) we should invite them, just kidding…

آمارهای Bunkacho نشان داد که yappa توسط جوانانی که دهه ۲۰ زندگی را می گذارنند، استفاده می شود. در حالیکه افرادی که در مکالمات قبلی شرکت کرده اند سن بین ۳۰ تا ۴۰ را دارند و به صورت قاعده مند و در موقعیتهای ویژه ایی از yappa استفاده کرده اند.

Yappa , yappari -C همراه با عناصر بینا ذهنی، واحدهای انگاره ایی را شکل می دهند

فقط yappa , yappari واحدهای انگاره ایی هستند که همراه با ادات تقابلی مانند sa و ne و حرف ندای hora، بکار می روند. Hasunuma نیز به بسامد هم وقوعی ne و yappari اشاره کرده است. مشابهت ساختاری yappa , yappari با عناصر بیناذهنی [ادات  تقابلی و حروف ندا] ممکن است به این معنی باشد که این دو قید بیشتر از yahari، ذهنی هستند. همان طور که در جدول ۴ نشان داده شده از میان ادات تقابلی مانند ne, no, sa بیشتر sa و,ne همراه با yappa(ri) بکار می روند. Sa نشان دهنده تاکید گوینده است. و ne تأیید مخاطب را می طلبد. از میان حروف ندا مانند hora, yaa, yai , oi، فقط hora با yappa(ri) هم وقوعی دارد. Hora به معنی “look, see, remember” است (مارتین ۱۹۷۵). جدول۳ نشان می دهد که yahari با حروف ندا و ادات تقابلی بکار نمی رود.

جدول ۳

در زیر مثالهایی آورده شده که به دلیل با هم آیی آنها به نظرمی آید که آن عناصر واحدهای انگاره ایی هستند. [حضور یکی، حضور دیگری را می طلبد]. در مثال ۱۵، ne، همراه با yappa تایید مخاطب را می طلبد.

(۱۴) A: demo atashi yoku wakannai kedosa

Inf: un

A: yappari sa

Inf: un

A: dochira katte yuuto sa, kouyatte patto mita tokisa,

inf: un

A: mette kocchi o miteinai?

A: but I don’t know very well

Inf: yeah

A: yappari sa (you know)

Inf: yeah

A: aren’t they giving us a dirty look?

B: a….

(۱۵) A: pasokon ne, yappa ne, ironna saito kara ne, ko otoshiteku n toki keikoku ga [deru]n desu yo.

A: (speaking of) my personal computer, yappa ne (you know), from various sites, when I download, a warning message appears.

B: oh…

(۱۶) A: demo, yappari hora, kodomono sa

B: un

A: takasa de minakya ikenain da yone.

A: but yappari hora (you see), at the height of children’s eyes

B:yeah

A: we need to look at things from a children’s perspective.

-D yappa , yappari پاره گفتارهای تک واژه ایی می سازند

پاره گفتارهای تک واژه ایی، پاره گفتارهایی هستند که تنها یک واژه در آنها بکار رفته و هیچ واژه ایی قبل یا بعد از آنها نیامده، به جز حروف ندا، مانند مثال۱۷. yappari و در بسامد کمتری yappa، می توانند، پاره گفتارهای تک واژه ایی، بسازند. پاره گفتارهای تک واژه ایی تجربه و احساس درونی گوینده را می رسانند مانند شگفتی، تمایل، عکس العملها و … و بنابراین ذهنی/ باطنی و بسیار شبیه حروف ندا هستند. این حقیقت که فقط yappa(ri) پاره گفتارهای تک واژه ایی را شکل می دهند نشان می دهد که از yahari ذهنی ترند.

در داده های مورد بررسی، yahari به عنوان پاره گفتار تک واژه ایی، دیده نشده است.

(۱۷) A: atashi ne kocchi no hoo ni natta no yo.

B: a , honto

A: shinbun ka nanka mitenakatta?

B: miteta

A: a, yappari

A: I was sitting on this side

B: really?

A: weren’t you reading a newspaper or something?

B: I was

A: yappari (just as I tought)

(18) A: manzoku shiterun desho?

B: ore?

A: un. Suki damon ne. yappa

A: you are satisfied, right?

B: me?

A: yeah. Because you like her. Right? Yappa (just as I tought)

Yappa , yappari- E در جایگاه پس – گزاره ایی

همان طور که در جدول ۴ نشان داده شد yappa(ri) فقط در موقعیت پس – گزاره ایی قرار می گیرند که این مسأله نشان دهنده این است که این واژه نقش و ساختار مشابه با ادات دارند که در پایان جمله قرار می گیرند (مانند ne , sa و …)

جدول ۴

اگر yappa(ri) در مثال های ۱۹ و ۲۰ در میان جمله قرار می گرفتند، نه تنها تأثیر احساسی زیاد خود را از دست می دادند بلکه جمله عجیب نیز به نظر می آمد.

(۱۹) B: omaette soo iu yatsu nan da yo.

A: soo nan kana?

Soo iu no ga suki nan da yo, yappari.

B: you are such a (pathetic) fellow

A: do you think so? I like such things, yappari (you know)

(20) B: omae no baai, soo iu fuuni itte kokorono naka ni samui kaze ga fuiteru baai ga aru kara, sonna hanashi o kiiterunja naindayo, yappa.

B: in your case, you say that, but your heart is left unfilled sometimes so you shouldn’t listen to such talk, yappa (don’t you agree?)

Yappa , yappari – F در جایگاه آغازی پاره گفتار

بر خلاف yahari که هرگز در آغاز جمله قرار نمی گیرد، Yappa(ri) با بسامد بالایی در آغاز جمله قرار می گیرند.

جدول ۵

در چنین جایگاهی [آغاز جمله] yappa(ri) به عنوان مبتدا (topic) قرار می گیرد و نقش خود را تغییر می دهد و این مسأله نشان می دهد که این دو قید می توانند نقش خود را تغییر دهند. یعنی از قید میان جمله ایی به یک نشانه گفتمانی تقابلی تغییر نقش می دهند.

Yappa در مثال ۲۱ به انگلیسی ترجمه نشده زیرا معنای خاصی را نمی رساند. A بعد از شنیدن جاپرکن هایی (fillers) از B مانند nani و ano قصد دارد تا مکالمه را به سمت مقصود اصلی خود راهنمایی کند.

(۲۱) B: kubiwa wa nani , ano kawa ?

A: yappa koinu no toki

A: kawa nanda kedo

In f: un

A: ko inu no toki katta yatsu de, konna hosoi yatsu dakara ne…

B: his collar is, what, well, leather

A: yappa when he was a puppy.

A: it’s leather

Inf: hmm

A: the one we bought when he was a puppy. (it’s) this thin…

Yappari – G و yappa به عنوان جاپرکن (filler)

Yappa(ri) می توانند نقش جاپرکن را داشته باشند ولی yahari نمی تواند، در این صورت معنی اصلی خود «همان طور که انتظار می رفت، سرانجام» را از دست می دهند. و اگرچنین نقشی داشته باشند محتوای معنایی خاصی ندارند. در مکالمه ۲۲، A فقط می خواهد نظر مخالف خود را بیان کند و در اینجا yappari همان طور که Maynard (1993)  بیان کرده « نشانه عدم رضایت» است.

(۲۲) A: dakara ano boku wa yappari, de, yappari, ma, kuuraa ma, sore wa ano, ma dakara, soo iu toki wa dokka kuuraa no aru tokoro e itte yaru, koko wa tsukenai to yuuhoo ga, ano, boku wa iin ja naika to omoun desu yone.

A: well, because I think yappari (afetr all) cus yappari well, that’s well, so, in such a case (the students) should go to an airconditioned classroom. Not to install an AC here is better, I think.

H- انتقال در اثر تحریک احساسات:

Yahari è yappariè yappa

چنانچه در مکالمه احساسات نقش و تأثیر بیشتری داشته باشد انتقال در کاربرد گونه های yahari دیده می شود:

Yahari è yappari è yappa

در مثال) ۲۳ فضای عمومی( که جلسه رسمی است گوینده از yahari استفاده می کند ولی هنگامی که هیجان زده [احساساتی] می شود yappari را بکار می برد.

(۲۳) A: tada, yahari ano, maa sono yoosiei kooza tte no wa maa nihongo kyooiku, no maa, gyookai no naka de,  yappari uchi toshite koo isshoni moriagete ikanakuchaikenai to yuufuuni omoimasu node

A: only that, yahari (as expected), well, as for the teacher training seminar, as (a member of) Japanese language education industry. Yappari, we must join forces with them to promote it (i.e. japanese education), that’s how I think, so.

مثال ۲۴ یک بحث سیاسی است که از یک برنامه تلویزیونی پخش شد. این گفتگو انتقال

Yahariè yappariè yappa را به وضوح نشان می دهد. هر چه گوینده احساسش قوی تر می شود این انتقال صورت می گیرد.

(۲۴) A: … demo, yahari, kekkyoku, yappari, kikai  no kintoo dake wa, yappa, dooshitemo mamonna kyaikenai.

A: but, yahari, after all, yappari, at least equal opportunity yappa we must maintain.

این مثالها نشان می دهد که گونه های صرفی –واجی yahari کاملاً به احساس گوینده وابسطه است و yappari و yappa زمانیکه احساس قوی تر است بکار می روند و yappa احساس قوی تری را نسبت به yappari نشان می دهد.

I- محمولهای هم وقوع

Yahari با تفکر و yappari با احساس گویند در ارتباطند.

همراه با yahari معمولاً محمولهایی مانند kangaeru , omou بکار می روند و در مقابل: yappa با صفتهایی که نشان دهنده هیجان و احساس هستند، بکار می رود.

گوینده با بکار بردن yahari نشان می دهد که احساسش هیچ دخالتی در سخنش نداشته و سخنش از روی تفکر و منطق است اما Yappa نشان می دهد که احساس گوینده در حین صحبتش تحریک شده است. و این همان پدیده ایی است که جکندوف (۱۹۸۹) تحت عنوان فرآیند «احساس – مانند» و فرآیند «تفکر – مانند» نام برده است.

۳-۲- روش بررسی

۳-۲-۱- روش شناسی

آنچه که از بررسی ها و تحلیل ها یافت شد این است که yahari زمینه فکری و منطقی دارد و در گفتار با دقت و توجه و از روی عمد بیان می شود. در حالیکه yappa ناخودآگاه و از روی احساس بکار می رود yappari حد وسط این دو است.

برای تایید نتیجه تحلیل که در بالا ذکر شد یک بررسی میدانی انجام دادیم، از ۳۵ نفر ژاپنی خواستیم تا بر طبق نمودار ۱، زیر کلماتی که خط کشید شده شماره گذاری کند. شماره ۱ کاربردی کاملاً احساسی و شماره ۶ کاربردی کاملاً از روی منطق را نشان می دهد. مصاحبه شوند ها بین ۱۰ تا ۶۰ سال سن داشتند.

چه احساسی در مورد قیدهای نام برده شده دارید؟ آیا آنها به طور ناخودآگاه و با تحریک احساس بکار برده شده اند و یا نتیجه یک فرایند فکری و منطقی هستند؟

نمودار ۱

(۲۵) A: e, sono hoka ni eigo ga hairu, tokoroga su-suukasho, arun desukeredomo, kono, nihonteki kuukan tte yuu tokoro ni, yahari eigo ga hairimasu.

A: well, other than this, there are afew places which require English, for this “Nihonteki kuukan” yahari (as expected) English translation/caption comes in.

(26) A: demo, kooiu hitotachitte, yappari chotto chigaun desu tte.

A: But, people like that are, yappari (expectedly) a bit different, I hear.

(27) A: da ne, yappa hawai wa atsuiwa

A: I agree. Yappa (Just as I expected) isn’t Hawaii Hot!

شماره‌هایی که مصاحبه شونده‌ها به کلمات مورد نظر دادند، فرضیه ما را تایید کرد.

۳-۲-۲- نتایج

Yahari:

براساس نظر اکثریت بیشتر در این موارد بکار می‌رود: نوشتارهای رسمی، صحبتهای شغلی، موقعیتهای عمومی، مکالمات مودبانه و صحبت با افرادی که در جایگاه بالاتری نسبت به گوینده قرار دارند.

در کاربرد کمتر : گاهی در آغاز پاره گفتار “yahari…” مفهوم نتیجه و منطق و تصوری که انتظار می رفته و یا در بیان نظری مخالف آنچه که شنیده یا گفته شده را می رساند.

Yappari:

براساس نظر اکثریت بیشتر در این موارد بکار می‌رود: در موقعیتهای رسمی بکار می‌رود، نسبت به دوگونه دیگر کاربرد بیشتری دارد. کمی غیر رسمی است.

در کاربرد کمتر: گاهی مفهوم «دیدی، همان طور که من گفتم» را می‌رساند. اگر در آغاز جمله بکار رود نشان دهنده نظر مخالف است مانند «ببین، آنچه که واقعاً اتفاق افتاده این است…. » همچنین احساسات عمیق، بیان نتایج بد/ ناخوشایند را نیز می‌رساند.

Yappa:

براساس نظر اکثریت بیشتر در این موارد بکار می‌رود: غیر رسمی است، نوجوانان هنگام صحبت با دوستانشان بکار می‌برند، محاوره‌ای است، بیان کننده احساسات عمیق است.

در کاربرد کمتر: باصفتهایی که مفهوم ارزش گذاری دارند بکار می‌رود مانند «خوب» «بد» . برای تاکید بکار می‌رود. به عنوان جا پرکن filler نیز استفاده می‌شود و مفهوم  احساسی مشابه yappari را می‌رساند.

۳-۳- خلاصه یافته ها: در گونه های صرفی – واجی قاعده مندی های نقشی دیده می شود

یافته های مطالعات پیکره بنیاد و میدانی به صورت زیر خلاصه می شود:

۱- سه گونه صرفی – واجی تفاوتهای معنایی، نقش و نحوی دارند.

به دلیل تفاوتهای موجود می باشد که این سه گونه به عنوان سه مدخل مجزا در فرهنگ لغت در نظر گرفته شده اند. و به عنوان گونه های صرفی – واجی در نظر گرفته شده اند نه گونه آوایی.

جدول ۶

۲- گونه های صرفی – واجی به دلیل گویش فردی و یا تصادفی به وجود نیامده اند، بلکه به دلیل تفاوت در نقش، بکار می روند.

۳- این گونه ها، گونه های سبکی نیستند (مانند سبک رسمی یا غیررسمی) بلکه این گونه ها دارای تفاوتهای نقشی و معنایی (همان طور که در جدول۶ نشان داده شد)، می باشند. این گونه ها، گونه های سبکی نیستند زیرا: ۱- هر سه گونه می توانند درپاره گفتارهای سبک رسمی استفاده شوند. ۲- هر سه در یک پاره گفتار واحد می توانند استفاده شوند.

به طور خلاصه: Yahari نشان دهنده منطق و کاربرد عمدی و عدم دخالت احساس گوینده است در حالیکه آن دو دیگر، نشان دهنده احساس گوینده اند.

نقش اصلی زبان این است که یک صورت ، یک معنا را نشان دهد و اصولاٌ زبان قراردادی است. اما گاهی یک صورت زبانی به طور نمادین با یک مفهوم ارتباط دارد ]مثال آن وجود نام آواها در زبان می باشند]. اینکه یک صورت با یک معنای خاصی پیوند داشته باشد اصل نماد (Iconicity principle) و یا نمادگرایی (Iconism) نام دارد. [حال براساس این اصل نگارنده مقاله به بررسی yahari وyappa(ri) پرداخته است.]

Yahari:

کاربرد از روی عمد، حفظ فاصله اجتماعی و عدم دخالت احساس را میرساند.

Yappa(ri):

کاربرد از روی احساس، عکس العمل گوینده به موقعیت و دخالت زیاد احساس را می رسانند.

از نظر شناختی نیز وجود آوای  انفجاری p نشان دهنده احساس قوی گوینده است. لیکاف و جانسون (۱۹۸۰ ص ۱۲۷) گفته اند که: کشش واکه در مثال ۲۸ انعکاس این  اصل است که: «هر چه صورت بیشتر، محتوا بیشتر»

(۲۸) He is bi – i- i- ig!

ارتباط مستقیم کشش واکه و مفهوم تاکید بیشتر، در زبانهای دنیا، وجود دارد.

در زبان ژاپنی نیز Hamada (1986، ص ۴۶) اشاره کرده است که در جفتهای زیر آن جفتی که کشش بیشتری دارد مفهوم تاکید بیشتری را نیز می رساند:

nagai vs. nagaai

marui vs. maruui

atsui vs. Atsuui

وجود آوای انفجاری p در واقع معادل همان واکه کشیده است و بنابراین اطلاعات بیشتر و محتوای قویتری را میرساند.

totemo vs. tottemo

amari vs. anmari

onaji vs. onnaji

این تغییر و انتقال yahari è yappari è yappa سه نتیجه را به همراه داشته است.

1. معنا زدایی/مقوله زدایی decategorization/desemanticization
2. مفهوم بیناذهنی intersubjectification
3. افزایش گستره نحوی syntactic scope increase

پارامتر A در نتیجه گسترش نقشهای ادات- مانند yappa(ri) حاصل شده است، زیرا این گونه نقشهایی را دارند که ادات دارند، مانند قرار گرفتن در پایان جمله، تغییر نوبت، جاپرکن و نقشهایی شبیه نقشهای حروف ندا و به این دلیل است که این دو واژه می توانند به عنوان پاره گفتار تک واژه ایی بکار روند. این نقشها از نقشهای اصلی این دو واژه که قید جلمه و قید روش می باشد، بسیار متفاوتند.

پارامتر B در اثر تغییر معنا حاصل شده است.توقع و انتظار عمومی و همگانی(yahari) ، توقع و انتظار گوینده (yappari) ، آنچه که از شنونده انتظار میرود (yappa) .

پارامترC در اثر تغییر جایگاه حاصل شده است. در ابتدا جایگاه yahari در میان جمله بوده اما بعد به حاشیه (آغاز و پایان) جمله تغییر یافته [و در این دو جایگاه (آغاز و پایان جمله) از yappa(ri) استفاده می شود ونه از yahari].

این سه نتیجه دستوری شدگی نام دارد.

۴- نتیجه

به وسیله تحلیل هایی که مبتنی بر رویکرد کاربرد بنیاد بود نشان دادیم که صورتهای صرفی – واجی yahari، گونه های آزاد نیستند بلکه این گونه ها معانی و نقشهای متفاوتی دارند.

مطلب پیش رو خلاصه ای از مقاله با عنوان: بررسی تغیرات قید « yahari»، است.

برای آنکه خوانندگان با اصطلاحات تخصصی بکار رفته در متن آشنا باشند و در درک مطالب دچار مشکل نشوند ، توضیحی در مورد آن اصطلاحات آورده ام.

گونه آزاد free variation:

گاهی واج (واحدهای انتزاعی آوایی) یا واجگونه ها می توانند در جایگاه واحد در یک واژه واحد، ظاهر شوند، ولی معنی واژه عوض نمی شود و تلفظ هم عجیب به نظر نمی رسد. مانند: خیابان – خیابون، تهران – تهرون.

این جفتها گونه آزاد نام دارند. استفاده از هر کدام بستگی به موقعیتی دارد که گوینده در آن قرار گرفته. بنابراین کاربرد گونه های آزاد، سبکی (رسمی، غیررسمی) است.

واجگونه allophone:

هر یک از گونه های مختلف یک واج را، واجگونه می نامند. یک واج ممکن است در یک کلمه در جایگاهی قرار گیرد که به صورت آوای دیگر تلفظ شود، در آن صورت، آن واج، واجگونه واج مورد نظر نام دارد. مانند شنبه که به صورت شمبه تلفظ می شود. م واجگونه ن می باشد. (در واقع همه افراد فارسی زبان با شنیدن شمبه متوجه می شوند که م (همان ن) است نه آوای دیگری)

پاره گفتار utterance:

در تجزیه و تحلیل کلام آنچه که یک فرد بیان می دارد پاره گفتار نام دارد. پاره گفتار می تواند از یک کلمه، یک جمله و یا چندین جمله، تشکیل شده باشد.

پیکره corpus :

مجموعه ایی از متون گفتاری و نوشتاری آوانگاری شده، پیکره نام دارد.

گویش فردی idiolect:

گویش فردی شامل آن مشخصه های گفتاری یا نوشتاری می شود که یک فرد خاص را از سایرین متمایز می سازد مانند: گزینش جملات و واژه ها، کیفیت صدا، ریتم صدا.

جدول ۱

جدول ۲

جدول ۴

جدول ۵