مرکز مطالعات ژاپن

محمدرضا اسلامی ـ کوبه / اول اردیبهشت ماه جلالی - به تعبیر جناب سعدی- که هوا در نهایت اعتدال و اوج کمال است ، و طبیعت دست در کارِ رخ نمایی جلوه هایی بدیع و رنگارنگ از داشته های خویش است ، دلهای شوریده در دیدار رخ گلهای رنگ رنگ به تپش می افتد ، هم آنسان که جناب سعدی گلستانش را در حوالیِ این احوالِ شوریده آغاز نمود ... آنچنان طبیعت به رنگ های لطیف و دلکش می نشیند که دل به حیرت می پرسد : اینهمه اطوارِ رنگ ها همه از یک خاک برخواسته ؟! جناب سعدی علیه الرحمه در گلستانش واژه «گلگشت » را بکار برده و چه زیبنده است این واژه . "گشت و گذار در میان گلها" . چنان که این واژه حدود یکصد سال بعد به حضرت حافظ هم رسیده و ایشان نیز در شرح احوالش در قدم زدنهایش در "منطقه مصلای شیراز" را چنین سرود که : . . .که در جنت نخواهی یافت ، کنارِ آب رکناباد و گلگشت مصلا را ! در ژاپن در اواخر ماه مارس و اوایل ماه آوریل هر سال (مقارن با اواخر فروردین ) طبیعت کشور ژاپن دست به کاری حیرت آو می زند و انقلابی از لطافت شکوفه های سپید ...

تاریخ: ۲۶ فروردین ۱۳۹۱

بهمن ذکی پور/ برسبیل مقدمه:  اواخر شهریور ماه سال جاری دو روزی را میهمان یکی از اساتید "دانشگاه تویو" (Toyo daigaku) در شهر زیبای "کاماکورا" (Kamakura) بودم. به اتفاق هم به معابد دیدنی این شهر سری می زدیم و در باب ساختار فکری اندیشه شرقی، فلسفه ایرانی-اسلامی، اندیشه ژاپنی، پدیدارشناسی غربی و مسائلی از این دست گفتگو می کردیم. در خلال گفتگو نام و اندیشه دو تن از فیلسوفان معاصر ژاپن یکی "توشی هیکو ایزوتسو"(Toshihiko Izutsu) و دیگری موسس فلسفه ژاپنی یعنی "کیتارو نیشدا"(Kitaro Nishida, 1945-1870) بیش از همه به میان می آمد. "ایزوتسو" و اندیشه اش را به خوبی می شناختم با اندیشه "نیشیدا" نیز در خلال تحصیل آشنا شده و راجع به اوکم و بیش خوانده بودم. به سبب اینکه منزل "ایزوتسو" در شمال "کاماکورا" واقع است، آن استاد میزبان لطف کرد و به صورتی سرزده و ناگهانی مرا به خانه "ایزوتسو" برد. منزلی با ساختار مشهور معماری ژاپن در کنار جاده اصلی. مسلما از آنجایی که ما سرزده و بدون برنامه به آنجا رفته بودیم، برحسب ادب ژاپنی، امکان بازدید از خانه نبود. اما گویا بخت با ما یار شد و چنان که خواهد آمد دیداری فرهی میسر شد.  به جهت اینکه دوربین همراهم نبود از میزبانم خواهش کردم تا در ...

تاریخ: ۲۹ بهمن ۱۳۹۰

مراسم چای ژاپنی، یکی از مراسم سنتی و مشهور ژاپنی‌هاست که ریشه‌های عمیقی در فرهنگ مردم این کشور دارد. طی مراسم چای، صاحب‌خانه با درست کردن چای در مقابل مهمانان‌اش، از آن‌ها استقبال می‌کند. ژاپنی‌ها به نوشیدن چای علاقه‌ی زیادی دارند؛ زمان خاصی در روز و البته مکان مخصوصی در خانه‌ها را به آن اختصاص می‌دهند و طی مراسم، بدون صحبت با یکدیگر، تنها از مناظر اطراف و آیین‌های این مراسم، لذت می‌برند. مهمانان مراسم چای، به سبک سنتی دایره‌وار و اغلب با پوشش کیمونو در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و چای را میزبان آماده می‌کند. چادو یا سادو یکی از مراسم سنتی درست کردن چای است که طی آن چای سبز طبق اصول خاصی تهیه و سرو می‌شود. برای تهیه‌ی چای به این روش، ماتچا (پودر چای سبز) را در استکان‌های بی‌دسته می‌ریزند و آب جوش را به آن اضافه می‌کنند. چای را با یک قاشق از جنس بامبو به سرعت هم می‌زنند تا کف کند و سپس آن را سرو می‌کنند. هنر اجرای این مراسم، اوته مائو نامیده می‌شود. دو نوع مهمانی چای به نام‌های اوچاکای و چاجی وجود دارد. اوچاکای، پذیرایی با چای رقیق است که گاهی همراه آن غذای سبکی هم سرو می‌کنند. چاجی مراسم رسمی‌تری است که در ...

تاریخ: ۹ بهمن ۱۳۹۰

محمود افشار/ تِرو تِرو بُزو(てるてる坊主) یا چنان که می توان آن را به فارسی راهب روزهای آفتابی ترجمه کرد، عروسک کوچک دست‌سازی است که برای مردم ژاپن کارکردی آیینی دارد و با پارچه یا کاغذ ساخته می شود.  در فرهنگ عامه‌ی ژاپن باور چنین است که این عروسک سفید روح مانند قدرتی جادویی دارد که می تواند آب و هوای خوبی به ارمغان بیاورد. کشاورزان ژاپنی برای این کار آن را با رسیمان بیرون از پنجره های خانه های خود آویزان می کردند. زمانی که هوا خوب می‌شد، بر روی آن به عنوان پیشکش شرابی مقدس می‌ریختند و سپس در رودخانه می شستند. تِرو در زبان ژاپنی به معنای درخشیدن و بُزو به معنای راهب بودایی است. در دوران جدید کودکان این عروسک ها را در مواردی مثل روزهای قبل از سفر و گردش از پنجره آویزان می‌کنند و آواز "روحانی هوای خوب، بگذار که آسمان صاف باشد فردا" را می خوانند. این عروسک دوست‌داشتنی ژاپنی در ایران با کارتون ای‌کیوسان شناخته شده است. در این سریال یک تِرو تِرو بُزو از ایوان محل اقامت ای‌کیوسان که راهبی کوچک و باهوش است آویخته شده و ایفای نقش می‌کند. آهنگی که بچه‌ها می‌خوانند:   [wikibox lang="ja"]てるてる坊主[/wikibox] [wikibox lang="en"]Teru_teru_bozu[/wikibox]

تاریخ: ۷ بهمن ۱۳۹۰

هفته فرهنگی ژاپن از 28 تا 30 دی ماه در اصفهان برگزار شد. برگزاری كارگاه‌های آموزشي گل‌آرايي، خوشنويسي ژاپني، مراسم چاي ژاپن و اريگامي بخش‌های مختلف این هفته فرهنگی است. به این بهانه نگاهی انداخته‌ایم به متن محققانه ع.پاشایی درباره هنر ژاپن. نویسنده در این مقاله به ریشه‏های هنر ژاپن و تاریخچه مختصر آن پرداخته است. تاثیر طبیعت بر هنر ژاپن اقلیم متعادل و چهارفصل متمایز، نمادها و موتیف‌های فصلی‏ فراوانی مانند آلو، گیلاس، افرا و داوودی فراهم آورده که همواره در هنر سنتی ژاپنی به چشم می‏خورد. عشق ژاپنی‌ها به طبیعت در کاربرد مواد خامی مثل لاک، چوب، خیزران و کاغذ در تمام معماری ژاپنی منعکس‏ است. رطوبت زیاد، زلزله‏های مکرر و طوفان‌های شایع در ژاپن،‏ مانع کاربرد مواد پایاتری مثل سنگ در معماری شد و به همین دلیل مواد مرمت‌پذیرتر و در دسترس‏تر، در زیبایی‏شناسی‏ ژاپنی چیرگی دارند. نزدیکی ژاپن به چین و قاره آسیا بر توسعه هنری ژاپن نفوذی عمیق‏ داشته است. ریزش ‏سنت‌های هنری از سایر سرزمین‌های آسیا به ژاپن، از دوران ماقبل تاریخی تا امروز، به سرشت تولید هنری ژاپن رنگ بخشیده است. نفوذ چین که فرهنگش در قلب خلاقیت آسیای خاوری جای دارد، در ژاپن‏ محسوس بود. سبک‌های هنری چینی و بخش‌های‏ بزرگ‏تر فرهنگ چینی از جمله ...

تاریخ: ۲ بهمن ۱۳۹۰

بهنام جاهدزاده: اصولاً در دنیای کنونی که ارتباطات راحت‌تر و سریع‌تر شده است هر چیزی امکان وقوع دارد و زیاد نباید از اتفاق افتادن وقایعی که دور از ذهن به نظر می رسد تعجب کرد. در دنیای کنونی هیچ زبان یا به طور کلی هیچ فرهنگی مال یک ملت خاص نیست. همه فرهنگ‌ها مال همه ملت‌هاست. به مناسبت تولد پسرم آمده‌ام به زادگاه همسرم شهر تاکایاما در استان گیفو که تقریباً در مرکز ژاپن قرار دارد و به داشتن خوردنی های لذیذ و شهر تمیز شهرت دارد و همیشه پر است از توریست های اروپایی، آمریکایی و اخیراً چینی‌های مرفه. چند روز پیش که داشتم برمی گشتم خانه، سر راه خود مغازه تاکویاکی و اوکونومی یاکی دیدم . در یک لحظه هوای تاکویاکی کردم و وارد مغازه شدم. صاحب مغازه مرد میانسالی بود که داشت تاکویاکی هایی را که یک قسمتشان تازه پخته و قالب گرفته بود را با هاشی می چرخاند و به آن‌ها شکل می داد. شفارش هشت عدد تاکویاکی دادم. در قسمتی دیگری دو اوکونومی یاکی پخته روی تخته اوجاق آماده سرو بودند. خواستم بپرسم که محتویاتشان چه چیزی است. دیدم که صاحب رستوران و یک زن تقریباً سن و سال داری که حدس می‌زدم مادرش باشد سرشان شلوغ است ...

تاریخ: ۹ دی ۱۳۸۹

دکتر جمشید جمشیدی 35 سال است که در ژاپن طبابت می کند. وقتی از کار طبابت فارغ می‌شود به کار فرهنگ می پردازد. وی یک صفحه اینترنتی دارد که در آن مقالات متعدد درباره فرهنگ منتشر کرده است. دکتر جمشیدی همراه با چند تن دیگر از فعالان فرهنگی انجمنی به نام انجمن دوستی ایران و ژاپن ایجاد کرده اند. انگیزه‌های کار فرهنگی را از ایشان پرسیدیم. آقای دکتر اندکی درباره خود و این که کی به ژاپن آمده اید توضیح دهید. من از سال 1967 بعد از اتمام دبیرستان در ایران با بورس دولت ژاپن به این کشور آمدم و تحصیلات پژشکی خود را در دانشگاه اوساکا گذراندم و درسال 1974 فارغ التحصیل شدم. سه سالی به ایران برگشتم و پس از خدمت سربازی دوباره در سال 1980 به ژاپن برگشتم و در رشته جراحی مغز و اعصاب دوره تخصصی را گذراندم و حدود 35 سال است به کار کلینک پزشکی در این کشور مشغولم و ازکارم هم راضی هستم. برداشت شما از ژاپن چیست؟ چه عنصری از عناصر فرهنگی یا اجتماعی ژاپن می تواند برای ایرانیان قابل توجه باشد؟ چیزی می تواند برای برداشت شخصی من از ژاپن که در ضمن مرجع مراجعه هموطنان هم باشد اینست که ژاپن بعد از ...

تاریخ: ۲۵ آبان ۱۳۸۹

انجمن دوستی ایران و ژاپن که با تلاش دکتر جمشیدی و تعدادی دیگر از دانشگاهیان و فعالان فرهنگی ایرانی در اوساکا تشکیل شده است برنامه بازدیدی از دو معبد در جنوب اوساکا را ترتیب داده است. جزئیات این برنامه که از طرف دکتر جمشیدی دراختیار قرار گرفت به شرح زیر است. با درود و آرزوی سلامتی و شادکامی برای همگی ششمین همایش انجمن با هماهنگی و همکاری آقای تاکه هارا استاد زبان فارسی دانشگاه اوساکا و شرکت تعدادی از دانشجویان این دانشگاه قرار شد در یک روز در دو بخش پیوسته به قرار زیرانجام گیرد. جزئیات برنامه تاریخ: 14 نوامبر، در صورت بارانی بودن هوا به 21 نوامبرتغییر میکند بخش اول از ساعت 1(یک) تا 5(پنج) عصر مطالعات میدانی در دو معبد در جنوب اوساکا. توضیحات لازم در مورد معابد بوسیله آقای تاکه هارا داده می شود 住吉大社→閻魔地蔵→万代池Sumiyoshi-taisha--Enmajizo--Mandai-ike 安倍晴明神社→安倍王子神社→聖天山Abeseimei-jinja--Abeoji-jinja--Shotenzan بخش دوم بعد از اتمام بخش اول در یک رستوران ژاپنی در حوالی نامبا دنبال می شود.  اطاق مجزا برای صرف شام  و سخنرانی آقای تاکه هارا در نظر گرفته شده است. با استفاده از عکس های معابد که آماده شده اند آقای تاکه هارا مجددن مروری بر جزئیات تاریخی و خصوصیات معابد خواهند داشت در رستوران تابه هودای، نومی هودای(مقدار ...

تاریخ: ۵ آبان ۱۳۸۹

بهمن ذکی پور: 3.ازریوکان به ریوکان حدود ساعت 5 بعدازظهر به ریوکان یا همان مسافرخانه محل اقامتان رسیدیم و هرکدام به اتاق های خود رفتیم. من با اونو هم اتاق بودم. ساعت 6:30 وقت شام بود. بنابراین دوشی گرفتم و یک ربعی چرت زدم. اونو با خودش بخش های از کتاب سوانح احمد غزالی را آورده بود تا برایش روی خوانی کنم. صفحاتی از کتاب را خواندم و مختصری درباب پاره ای از مفاهیم شین تو با او صحبت کردم. صحبت های که در دیدار شب با ایشی گاکی خیلی به دردم خورد. هنوز بیش از ده صفحه از روخوانی سوانح نگذشته بود که ساعت زمان شام را نشان می داد. به اتفاق اونو به غذاخوری ریوکان رفتیم. بازهم غذایی دریایی که مخصوص منطقه ایسه بود انتظار ما را می کشید. غذا در سینی های قرمز رنگی با همان تزئین خاص ژاپنی ها بر روی میزهای کوچکی چیده شده بود. اما به جای هفت میز، هشت میز وجود داشت. سبب را جویا شدم و فهمیدم که ایشی گاکی هم به ریوکان خواهد آمد و شام را میهمان ما خواهد بود. 5 دقیقه ای طول کشید تا ایشی گاکی هم از راه رسید. شوخی کوچکی کرد و به سمت میز خود روانه شد. پس از ...

تاریخ: ۱۴ مهر ۱۳۸۹

بهمن ذکی پور: از ایسه بیرونی به ایسه درونی یا از اسم ظاهر به اسم باطن خدا[1] حدود ساعت 1:45 دقیقه بعداز ظهر به سمت معبد ایسه بیرونی (ظاهر) حرکت کردیم. بارش باران شدیدتر شده بود. ده دقیقه بعد به ایسه بیرونی رسیدیم. مردی بلند قامت و خوش چهره با لباس کیمونو و هاکاما مردانه، چتر بدست انتظار ما را می کشید. نزد او رفتیم با رویی خندان پذیرای ما بود. دکتر سوچی یا ما را به او معرفی کرد و همراه با او جهت تطهیر تن[2]، که قبل حضور در معبد حتما باید انجام می شد، به سمت شستشو خانه (وضو خانه) معبد رفتیم. شستشوخانه یا بهتر بگویم وضوخانه معبد، حوضی مکعب مستطیل بود که از زمین حدود یک متر ارتفاع داشت. میله ای فلزی نازکی که یک سانتی متر از لبه های حوض بالاتر بود، در طول وسطی حوض قرار داشت. و دورادور حوض را ملاقه های بزرگی گرفته بود. به گونه ای که سر ملاقه از قسمت دهانه بر روی میله وسطی بود و دسته های آن بر روی لبه های حوض قرار داشت. راهنمای ما روش تطهیر را چنین توضیح داد که، نخست با دست راست ملاقه را برداریم و در آب فرو می بریم. سپس کف دست چپ را ...

تاریخ: ۲ مهر ۱۳۸۹