مرکز مطالعات ژاپن

مرکز مطالعات ژاپن توسط فارغ التحصیلان زبان ژاپنی دانشگاه تهران راه‌اندازی شده است

  • 2017 24 June
  • شنبه ۳ تیر ۱۳۹۶

مرکز مطالعات ژاپن دکتر حسین تهرانی نیک‌نژاد محقق ارشد و مدیر تحقیقات و توسعه در گروه تویوتا ـ ژاپن تقریباً همه‌ی دنیا، کارمندان و مدیران ژاپنی را جزو بهترین و کارآمدترین کارمندان دنیا می‌دانند و کتاب‌ها و مقالات زیادی در تمجید از روش‌ها و اصول مدیریت و بهره‌وری ژاپنی نوشته شده است، ولی تاکنون کمتر کسی به علل اصلی و واقعی این تفاوت‌ها میان کارمندان و مدیران ژاپنی با سایر نقاط دنیا پرداخته است. آیا این وظیفه‌شناسی و سخت‌کوشی، بالفطره در ژن و ضمیر کارمندان ژاپنی از بدو تولد قرار دارد یا آن‌ها نیز مانند بقیه‌ی مردم دنیا ترجیح می‌دهند تا راحت و بدون استرس بوده و به‌سادگی پول زیادی درآورده و مدام در حال تفریح و خوش‌گذرانی باشند. درست مانند کوه یخ شناور در آب که تنها بخش اندکی از آن نمایان و پدیدار است، ماهیت و انگیزه‌ی واقعی این‌همه تلاش، دقت و نظم کارمندان ژاپنی نیز تا حد زیادی مخفی نگاه داشته شده است و تاکنون تنها از آن تمجید و تقلید ناقص شده است. تنها زمانی می‌توانید به واقعیت و ماهیت اصلی روش‌ها و اصول مدیریت ژاپنی آگاه شوید، که مدتی طولانی در ژاپن زندگی کرده و به‌عنوان کارمند تمام‌وقت مشغول به‌ کار شده و با تمام وجود فرهنگ کار ...

تاریخ: ۲۴ خرداد ۱۳۹۶

دکتر محمدرضا اسلامی: یک- در آمریکا ، فقط مساحت ایالت #تگزاس، دوبرابر کلِ مساحت کشور #ژاپن است. [حدوداً] دو- از #سیصدوهشتادهزارکیلومترمربع #مساحت_ژاپن ، بخش زیادی از آن کوهستان است و قابل سکونت و استفاده نیست.  سه- مزیت اصلی آمریکا در برابر ژاپن ، فقط وسعت و مساحتش نیست. جذب مغزها و نیروهایِ تولید کننده تکنولوژی و دانش از کشورهای مختلف است. دانش در ژاپن [عمدتاً] توسط متخصصین ژاپنی تولید می شود. چهار- #جمعیت_ژاپن "صدوبیست وشش میلیون" نفر است در حالی که #جمعیت_چین "یک میلیارد و سیصد میلیون نفر" است . بخش مهمی از مزیت چین نسبت به ژاپن ، نیروی کارِ ارزان و جمعیت انبوه متخصصین است. متخصصینی که طی این دو سه دهه اخیر تولید شده اند. لشکری از متخصص ها که چند دهه پیش نبودند. پنج- ژاپن به مدت چند دهه ، شدیداً ثروتمند می شُد به دلیل برخورداری از شرکت هایِ فن آوری که #مواد_اولیه را از کشورهای دیگر #وارد می کردند و در کشورشان تبدیل به #کالا و محصول می کردند برای #صادرات. خودرو و تلویزیون و دوربین و لب تاب و فولاد و ... الان کشورهایی که خودشان مواد اولیه را دارا هستند ، به باشگاهِ صاحبانِ دانش فنی وارد شده اند. شرکت های ژاپنی نگرانند.  شش- داستانِ نگرانی از رقبا، ...

تاریخ: ۲۵ اسفند ۱۳۹۵

مرکز مطالعات ژاپن | دکتر محمدرضا اسلامی* خاطره دیدار مستقیم من با آقای هاشمی به پس از زلزله و سونامی توهوکو ژاپن بر می گردد که شاید اکنون ذکر آن بی مناسبت نباشد. 🔹چند روز پس از بروز زلزله و سونامی 11 مارس 2011 توهوکو، برای ایام نوروز و دیدار خانواده به ایران آمدم. این زلزله و سونامیِ بعد از آن، بزرگترین بحران و چالشِ کشور ژاپن بعد از جنگ دوم جهانی محسوب می شود. پیرو سابقه همکاری در معاونت فنی شهرداری تهران ، گزارشی از شرایط ژاپنِ بعد از زلزله تهیه شده بود که در سازمان مدیریت بحران شهرداری و به حضور برخی از اعضای شورای شهر ارایه شد. یک روز بعد، به دعوت آقای مهندس بیادی قرار شد که این گزارش، در یکی از جلسات کمیته های زیر مجموعه مجمع تشخیص مصلحت ( کمیسیون زیربنایی) نیز ارایه شود. گمان نمی کردم که گزارش در یک کمیته فرعی، منجر به نتیجه ای جدی شود. جلسه برگزار شد و در کمال تعجب، فردای جلسه تماسی دریافت کردم که گزارشِ این جلسه به آقای رفسنجانی داده شده و ایشان در برخی زمینه ها سوالاتی دارند که می خواهند مستقیماً بپرسند . اصلا انتظارِ همچین چیزی را نداشتم. قرار شد تا قبل از بازگشت به ژاپن ...

تاریخ: ۲۰ دی ۱۳۹۵

به‌جرأت می‌توان گفت که سرمایه اصلی یک کشور، جمعیت و نیروی انسانی توانمند، خلاق و پویای آن است، زیرا این نیروی کار و سرمایه انسانی یک کشور است که با قدرت تفکر و خلاقیت خود می‌تواند چرخ‌های جامعه را به گردش درآورد و با تلاش بیشتر برای تقویت بنیه تولیدی کشور، زمینه‌های افزایش رفاه و تقویت امنیت اقتصادی را فراهم سازد. علاوه بر اینکه نیروی کار و سرمایه انسانی خود موتور محرک رشد و توسعه اقتصادی هر کشور است، باید به این موضوع نیز توجه کرد که نتایج اقتصادی حاصل از افزایش رفاه، ثبات و امنیت اقتصادی در نهایت، نصیب شهروندان آن کشور می‌شود که این افراد در کنار یکدیگر به‌وجودآورنده سرمایه انسانی هستند. بنابراین، می‌توان گفت که نیروی انسانی یک کشور هم ایجادکننده و هم منفعت‌برنده از تقویت ساختار اقتصادی است. به¬علاوه، از آنجا که نهاده نیروی انسانی برخلاف نهاده‌های تولیدی دیگر از افرادی تشکیل شده است که جان، روح و قدرت تفکر دارند و دارای درجه و شأن بالای اشرف مخلوقات هستند، توجه به نیازها و خواسته‌های شغلی افراد و تلاش برای بهبود شرایط در بازار کار، علاوه بر پیامدهای مثبت اقتصادی، از نظر ملاحظات اجتماعی و انسانی نیز موضوعی بسیار پسندیده و قابل تأمل است. در این راستا، یکی از ...

تاریخ: ۱۵ دی ۱۳۹۵

دنیای کنونی در شرایطی قرار دارد که یکی از اصول پذیرفته شده در مورد ماهیت آن، تغییر مستمر متغیرهای اقتصادی و سیاسی است که این تغییرات باعث شکل‌گیری تهدیدها و فرصت‌های کوچک و بزرگی برای کشورها و ملت‌های جهان می‌شوند. مدیریت مناسب کلان اقتصادی و توجه به فرصت‌ها و تهدیدهای پیش روی ملت‌ها یکی از عوامل بسیار مهمی است که آینده آن‌ها را تعیین می‌کند. یکی از کشورهای مهم آسیایی که در طول یک قرن اخیر توانسته‌ با استفاده از مدیریت مناسب در مقابل فرصت‌ها و تهدیدها، پیشرفت قابل توجهی داشته باشد، کشور ژاپن است. این کشور پس از شروع اصلاحات در دوره میجی (دهه‌های آخر قرن ۱۹ میلادی) روند تقویت اقتصاد خود را شروع کرد و با وجود صدمات فراوانی که در جنگ جهانی دوم متحمل شد، توانست تا اواخر دهه ۱۹۸۰ میلادی به اهداف خود دست پیدا کند. از آنجایی که پیشرفت، توسعه و تقویت امنیت اقتصادی ایران از طریق مقابله با چالش‌ها و استفاده از فرصت‌ها از اهداف مهم سیاست‌گذاران کشور محسوب می‌شود، مطالعه عملکرد اقتصادی ژاپن در سه دهه پرچالش منتهی به سال ۲۰۰۰ میلادی می‌تواند نکات و آموزه‌های مهمی را بازگو کند. واکاوی اقتصاد ژاپن،‌ بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۲۰۰۰ تهیه و تدوین: مؤسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد مشخصات ...

تاریخ: ۲۱ مهر ۱۳۹۵

مرکز مطالعات ژاپن | دکتر امیرهوشنگ فتحی زاده استادیار موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی | در ژاپن پس از جنگ جهانی دوم، فرآیند همپایی (CATCHING UP)به وسیله دولت -به‌ویژه وزارت صنعت و تجارت بین‌الملل-از طریق اتخاذ طیف وسیعی از سیاست‌های تجاری و صنعتی که بعضا با نظریه‌های اقتصادی متعارف تعارض داشتند، تسهیل شد. همان طور که یکی از مقامات اصلی وزارتخانه مذکور اشاره کرده است: «ما خلاف آنچه را که اقتصاددانان آمریکایی به آمریکا توصیه می‌کردند، انجام دادیم. ما از همه مفاهیم عادی عدول کردیم.» شرکت‌های عظیم ژاپنی که اکنون محور اقتصاد ژاپن را تشکیل می‌دهند، در محیط ملازم با حمایت غیرمستقیم اما شدید دولت بود که رشد کردند. در اوایل دوران پس از جنگ جهانی دوم، نیروهای اشغالگر آمریکا به تحمیل قوانین ضدانحصار آمریکا به ژاپن پرداختند. قوانین مذکور در ابتدا با دقت اجرا و باعث فروپاشی زایباتسوهای (zaibatsus) قبل از جنگ -یعنی گروه‌های صنعتی بزرگی که در دوران میان دو جنگ جهانی بر اقتصاد ژاپن سلطه داشتند-شدند. ولی بر اثر فشار جنگ سرد، قوانین ضدانحصار به‌سرعت هم در عمل و هم به‌طور قانونی تضعیف شدند. دولت به تشویق بازسازی زایباتسوها -البته به شکل کمی ضعیف‌تر به نام کِی‌رتسو (keiretsu)-پرداخت. هدف دولت ژاپن به روشنی ایجاد رقابت چندجانبه یا چندقطبی بود. دولت ژاپن ...

تاریخ: ۱۷ مرداد ۱۳۹۵

ژاپنی‌ها پر کرده‌اند خانه‌های ایرانیان و آمریکاییان را از کالاهای ستودنی خود. شاید پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌های من و شما به خاطر داشته باشند زمانی را که Made in Japanهمان معنی را داشت که امروز Made in China. اما امروز دیگر آن روز نیست. دلیل آن فقط یک چیز است: ژاپنی‌ها این تصمیم را گرفتند. آنها خود خواستند که آوازه‌شان را در جهان ارتقاء دهند و این را همگی همچون دستی واحد به اجرا گذاشتند. جالب این است که حتی خودشان هم ابتدا چنین چشم‌اندازی از خود نداشتند اما وقتی سرشان به سنگ خورد، چشم اندازشان را تغییر دادند. بگذارید از این جملات مبهم فاصله بگیریم و مفصل و شفاف، به سراغ داستان ملتی برویم که از شکست‌هایش درس گرفت، ملتی شکست خورده اما پرتلاش و متحد. ژاپن، سرزمین آفتاب تابان و مردمان استوار شکست اول و تغییر راهبردی: غلبه استعمارگران و ظهور انقلاب میجی پیش‌تر در گزارشی داستان تغییر پایتخت ژاپن به توکیو (اِدو سابق) را بیان کردیم و گفتیم که از سال 1192 میلادی امپراتوران ژاپن با تعیین فردی با عنوان سردار (که به ژاپنی شوگون گفته می‌شود)، اداره امور کشور را به وی می‌سپردند. این سرداران از 1590 که توکوگاوا ایه یاسو سردار ژاپن بود، پایگاه اصلی خود را در شهر ...

تاریخ: ۷ آذر ۱۳۹۴

{مرکز مطالعات ژاپن} نوشته: ماکاتو ایتو [1] استاد اقتصاد دانشگاه توکیو | مترجم : علیرضا امانی | دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات ژاپن ، دانشکده مطالعات جهان ، دانشگاه تهران   پیشگفتار   در سال 1973 میلادی، رشد بزرگ اقتصادی در اقتصاد کشور ژاپن، که در نتیجه شکوفایی اقتصادی پس از جنگ جهانی دوم در این کشور به وجود آمده بود، به پایان خود رسید. اقتصاد این کشور به دوره رکود اقتصادی چشمگیری داخل شد که تا امروز نیز ادامه دارد. میانگین نرخ رشد سالانه از 9.2 درصد در سال های 1973-1951 به مقدار 3.9 درصد در بین سال های 1999-1974 کاهش یافته است. حتی علی رغم این رکود اقتصادی، تا اواخر دهه 80، اقتصاد ژاپن به طور کلی یکی از اقتصاد های پایدار، با ثبات، قدرتمند و به دور از بحران اقتصادی جهانی به شمار می رفت. نرخ رشد این کشور، هنوز از نرخ رشد بسیاری از کشور های توسعه یافته به میزان 1 الی 2 درصد بیشتر بود. نرخ بیکاری، بسیار کمتر به نظر می رسید. تا سال 1987، با تاثیر پذیری از افزایش روز افزون بهای ین[2]،‏ سرانه توليد ناخالص‌ داخلى(GDP[3]) کشور ژاپن از ارزش دلار امریکا پیشی گرفت. چندین نفر از محققین غربی مانند وگل(1979)، و جانسن(1982) در آثار خود داستان های متنوعی را ...

تاریخ: ۳۰ مهر ۱۳۹۳

ژاپن از فضا | نویسنده: ماکاتو ایتو | | مترجم : علیرضا امانی| |دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات ژاپن ـ دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران| جهانی سازی نظام سرمایه داری ژاپن جهانی سازی نظام سرمایه داری ژاپن تا پایان دهه 80 به نظر موفقیت آمیز می آمد. در زمینه رشد بالای اقتصادی، سرانه تولید ناخالص ملی ژاپن بر حسب دلار در سال 1950 برابر با یک پنجم ایالات متحده امریکا و یک سوم تولید ناخالص ملی کشور های بزرگ اروپایی بود، این مقدار در سال 1973 به دو سوم کشور امریکا و برابر با کشور های بزرگ قاره اروپا افزایش یافت. ارگچه نرخ رشد سالانه اقتصادی پس از آن به شدت کاهش یافت، تا پایان دهه 80 میلادی، هنوز از نرخ رشد سالانه بسیاری از کشور های اروپایی بالاتر بود. از طریق جهانی سازی روز افزون فعالیت های اقتصادی دهه های 70 و 80 میلادی، ارزش ین به جایگاه نسبتا مناسبی در فعالیت های اقتصادی بین المللی ژاپن دست یافت. با تبدیل شدن ژاپن به یک قدرت بزرگ اقتصادی در سطح جهان، اقتصاد این کشور در چندین زمینه جهانی شد. با افزایش ارزش بهای ین از 360 یورو در سال 1971 به 145 یورو در سال 1990 و کاهش حق‌ گمرك‌ اجناس‌ وارداتى‌، بازار مصرفی ژاپن لبریز از کالا ...

تاریخ: ۱۶ اسفند ۱۳۹۲

| نویسنده: ماکاتو ایتو | | مترجم : علیرضا امانی| |دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات ژاپن ـ دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران| جهانی سازی اقتصاد سرمایه داری جهانی سازی به چه معنا است؟ جهانی سازی اقتصاد سرمایه داری اخیرا کانون توجهات بسیار مهمی بوده است. افزایش تعداد کشور ها، محصولات آنها، درامد و نیروی کاری بیشتر، به نظر می رسد که به درون گردبادی عظیم از بازار های رقابتی جهانی کشیده شده است. جریان های نوین اقتصاد ژاپن نیز به میزان گسترده ای با این فرایند جهانی سازی در ارتباط می باشند. اما آیا جهانی سازی فعالیت های اقتصادی، یک پدیده جدید می باشد؟ آیا آن را نمی توان یکی از جنبه های مهم و بنیادین اقتصاد بازار سرمایه از زمان آغاز توسعه آن دانست؟ برای مثال، بر اساس نظر والرستین(1983-1974)، دو نظام جهانی را در طی تاریخ بشری ميتوان مشاهده نمود: امپراطوری جهان و اقتصاد جهان سرمایه داری. رژیم سرمایه داری مدرن به عنوان یک گونه جدید از نظام جهانی اروپایی، در طول قرن 16 میلادی به وجود آمد و جایگزین نظام امپراطوری جهان گردید. درحالی که امپراطوری های جهان توسط نیروی های نظامی و سیاسی تشکیل شده بودند، نظام جهان سرمایه داری، نظامی جهانی از تقسیم نیروی کار عمدتا با استفاده از نظام ...

تاریخ: ۱۰ اسفند ۱۳۹۲