مرکز مطالعات ژاپن

مرکز مطالعات ژاپن توسط فارغ التحصیلان زبان ژاپنی دانشگاه تهران راه‌اندازی شده است

  • 2017 25 March
  • شنبه ۵ فروردین ۱۳۹۶

kia-2 مركز مطالعات ژاپن | عباس کیارستمی (۱ تیر ۱۳۱۹ تهران - ۱۴ تیر ۱۳۹۵ پاریس) فیلمنامه‌نویس، تهیه‌کننده، کارگردان، کارگردان هنری، تدوین‌گر، نقاش، شاعر و عکاس بین‌المللی اهل ایران بود كه اين روزها از ميان ما رفته است... پانزده هايكو از او را در اينجا مي‌خوانيم: 1 از شکاف در هم سوز می‌آید هم نور ماه 2 اکنون کجاست؟ چه می‌کند؟ کسی که فراموشش کرده‌ام 3 دودی سپید بر آسمانی آبی از کلبه‌ای گلین 4 یک روی پنجره به سمت من است روی دیگر به سمت عابری که می‌گذرد 5 باد با خود خواهد برد شکوفه‌های گیلاس را تا سپیدی ابرها 6 علف‌های نو رسته به جا نمی‌آورند درختان کهن را 7 چه دشوار است تماشای قرص ماه به تنهایی 8 چه کسی می‌داند درد غنچه را به هنگام شکفتن 9 غازهای وحشی فرود می‌آیند این بار بر نی‌های بریده 10 گل های آفتابگردان سرافکنده نجوا می‌کنند در پنجمین روز ابری 11 خوشه‌های گندم به خود مي‌پيچند از تندباد بهاري 12 در نسیم بهار پرواز چند برگ خشک پاییزی 13 خوب که فکر می کنم نمی‌فهمم دلیل این همه سپیدی برف را 14 شيشه نوشابه شكسته لبريز ازباران بهاري 15 زنبور عسل مدهوش می‌شود از عطر گلی ناشناخته

تاریخ: ۲۲ تیر ۱۳۹۵

nihon مركز مطالعات ژاپن / مسیح طالبیان | پیش در آمد : کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد یک نکته از این معنی گفتیم و همین باشد وقتی سراغ هایکو می رویم ، پیش از همه دوچیز در این شعر ذهن خوانندهء هایکو را به خود مشغول می کند ، یکی ” اشاره های ضمنی” به پدیده ها است و دومین ویژگی ” حذف ” در بیان آنچه تصویر شده است. ویکتورهوگو در جایی گفته است که : … در ذهن دیگران باید شکافت و بُرشی ایجاد کرد و از طریق همین روزن ایده های خود را منتقل کنید …. . در حوزهء هایکو هم همین گفتهء ویکتورهوگو یکی از شگردها و عناصر اساسی در این ژانر است که استادان فن بدون آن هر گز به هایکو نمی رسیدند. در مقدمهء کتاب : هایکو ، گلچینی از شعر کوتاه ژاپنی ، اثر محقق و پژوهشگر هایکو آقای استیفن آدیس ، اینچنین آمده است : فرم هایکو بعنوان موجزترین شعر عالم ، بواسطهء هنر حذف و هنر اشارات ضمنی و هنر دریافت آنی و لحظه ای معنا ، در پی آن است که بیدارباشی در درون خواننده ایجاد کند تا بدین وسیله به معرفتی از زندگی بعنوان چیزی شگفت انگیز نایل شود. حذف یکی از ...

تاریخ: ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۵

۱۳۹۲۰۶۱۵-۱۹۱۵۵۷.jpg معرفی کتاب هایکوی مرگ هایکوی مرگ مترجم:معصومه فخرایی ناشر:شاملو زبان:انگلیسی-فارسی تعداد صفحه:64 سال انتشار:زمستان91 نوبت چاپ:اول شابک :7-364-116-600-978 قیمت:3000 تومان گردآورنده: یوئل هافمن/ ترجمه‌ی معصومه فخرایی نشر شاملو/ چاپ اول/ ۱۳۹۱ در سال‌های اخیر، هایکو در ایران طرف‌داران پروپاقرصی پیدا کرده و اندک‌اندک دارد محبوب می‌شود. حتا هایکوسرایی هم رونق گرفته و بعضی از شاعران ایرانی، به سبک ژاپنی‌ها، کوتاه‌سرایی را در پیش گرفته‌اند. سال گذشته، یک مجموعه‌‌‌ی دیگر از هایکوهای ژاپنی به فارسی ترجمه و منتشر شد: «هایکوی مرگ.» این کتاب دربرگیرنده‌ی حدود ۹۰ هایکو از ۸۸ هایکوسراست. ظاهرن بین هایکوسرایان ژاپن رسم بوده که هنگام نزدیک شدن زمان مرگ‌شان شعری برای مرگ خود بسرایند. البته این شعر همیشه در بستر مرگ سروده نمی‌شده و گاهی شعرا شعرهای مرگ‌شان را مدت‌ها پیش از مردن‌شان می‌سروده‌اند. «هایکوی مرگ» شامل اشعاری‌ست که مضمون اصلی آن‌ها مرگ است و البته هنر شاعران ژاپنی این‌جاست که این مضمون را در لفافه‌ای از نمادها و تصاویر طبیعی پیچیده‌اند. در فرهنگی که با مرگ عجین است و سپوکو و هاراگیری (خودکشی‌های ژاپنی) بخشی لاینفک از زنده‌گی بوده سرودن هایکوی مرگ نباید چیز عجیبی باشد. مثل اغلب هایکوهای ژاپنی، در هایکوهای مرگ هم طبیعت نقشی پررنگ و محوری دارد و شاعران از المان‌های طبیعی ــ مثل گل‌ و کوه و باران و فصل‌ها و ... ــ برای استعاره‌سازی و ...

تاریخ: ۱۵ شهریور ۱۳۹۲

masters-of-haiku مرکز مطالعات ژاپن | معصومه فخرایی / به هر كتاب هايكو كه نگاه كنيد از چهار هايكو نويس به عنوان بزرگترين هايكو نويسان ژاپن نام برده  شده است.  ماتسوئو باشو ، يوسا بوسون ، كوباياشي ايسا ، ماساوكا شيكي.   ماتسوئو باشو (1644 ـ 1694 م) در يك خانواده سامورايي بدنيا آمد. درباره زمان قبل از هايكو نويس شدنش اطلاعات زيادي در دست نيست. در سال 1644 بدنيا آمد. نام كودكي اش كين ساكو بود . سالهاي زيادي از عمرش در سفر بود. و از معابد و طبيعت زيبايي ژاپن ديدن ميكرد. و در مورد آنها هايكو و نثر مينوشت. او نام مستعارش را از درخت موز گرفت . باشو در زبان ژاپني به معناي درخت موز است. بيش از ديگر شاعران ، هايكو باشو ست و باشو هايكو ست. باشو هايكو را ابداع نكرد بلكه هايكو را يك ژانر جدي و پر آوازه ساخت. قبل از باشو هايكو يك نوع بازي كم اهميتي بود كه در دربار توسط اديبان بازي ميشد. نوعي بازي با كلمات بود كه پر از جناس و كنايه بود. اما باشو هايكو را بالا برد.   مشهورترين هايكو ي باشو بركه كهن ميباشد.  بركه كهن جهيدن غوكي صداي آب  توجه داشته باشيد كه چگونه هر سه عنصر درين هايكو همزمان جدا و به هم پيوسته ست. غوك ، ...

تاریخ: ۶ مرداد ۱۳۹۱

Teijo Stamp انتخاب وترجمه: آيت حسینی؛ دانشجوی دکترای علوم زبان واطلاعات دانشگاه توکيو/ تِی‌جو ناکامورا[1] با نام اصلی هاماکو[2] ناکامورا در آوريل سال 1900 در شهر کوماموتو[3] زاده شد. 18 ساله بود که برای نخستين بار هايکوهايش در مجله ادبی «هوتوتوگی‌سو[4]» به چاپ رسید. در 1934 به عضويت هيئت تحريريه «هوتوتوگی‌سو» درآمد و در همان سال اولين مجموعه هايکوی خود را با عنوان «برف بهاری[5]» منتشر کرد. پس از جنگ در سال 1947 مجله هايکوی «گل‌های باد[6]» را تأسيس کرد و تا اواخر عمرش به اداره آن پرداخت. در سال 1980 به عنوان شخصيت فرهنگی[7] سال ژاپن برگزیده شد و پنج سال بعد جايزه سال آکادمی هنرهای ژاپن[8] به او اهدا شد. تی‌جو ناکامورا در 88 سالگی بر اثر نارسايی قلبی درگذشت. از تی‌جو نزدیک سی جلد کتاب شامل جنگ‌های هايکو و موضوعات مرتبط با هايکو منتشر شده است. در سال 2000 دولت ژاپن تمبری به يادبود اين شخصيت فرهنگی منتشر کرد. هايکوهای تی‌جو را که سرشار از زنانگی و مادرانگی‌اند، آينه تمام نمای ژاپن قبل از جنگ، در طول جنگ و پس از جنگ می‌دانند. هايکو که در اصل مقوله‌ای مردانه تلقی می‌شد، پس از جنگ، با ظهور چند بانوی هايکوسرای برجسته از انحصار مردان درآمد. نقش تی‌جو در آن ميان بسيار پررنگ بود. //بخشی از این هایکوها در شماره ...

تاریخ: ۶ بهمن ۱۳۹۰

haiku-ata-danayi-3 سیدعلی میرافضلی؛ مترجم و هایکوسرا/ در نوشتار پیشین، اعتراضی کرده بودم به یکی از مترجمین (آقای عطا دانایی) که بخشی از یک مقاله مرا به عینه در مقدمه کتاب خود (شکوفه‌های گیلاس: هایکو از باشو تا امروز) کارسازی کرده و دمش را بالا نیاورده که مأخذ آن مطلب کجاست. امروز حسین مصطفاپور برایم پیغام گذاشت که در معرفی کتاب مذکور در یکی از سایت‌ها، ترجمه هایکویی را دیده که چند سال پیش او انجام داده و ترجمه آقای دانایی دقیقاً مطابق ترجمه ایشان است. قضیه این است که آقای مصطفاپور در هجدهم فروردین ماه سال 1387 در وبلاگ گیسوی رها، هایکویی از Anita Virgil را چنین برگردانده است: عصری آرام سایه‌های آب بر پوست کاج. همین هایکو به عین عبارت، در صفحه 117 کتاب شکوفه‌های گیلاس جا گرفته است! تذکر ایشان، مرا بر آن داشت که در مقدمه کتاب ایشان دقیق‌تر شوم. خاصه آنکه خاطرم بود که هنگام خواندن آن مقدمه، بسیاری عبارات آشنا به چشمم می‌آمد. عصر روز تعطیلم را صرف جستجو در منابع اینترنتی کردم و متوجه شدم که پیشگفتار و مقدمه 13 صفحه‌ای آقای عطا دانایی بر کتاب شکوفه‌های گیلاس جز سه چهار سطر، همگی سرقت شده از دیگران است. آن هم به عین عبارت. با چه وقاحتی! راستش را بخواهید، جز ...

تاریخ: ۳ بهمن ۱۳۹۰

haiku-ata-danayi-2 سید علی میرافضلی شاعر، پژوهشگر، طنزنویس و هایکوسرا،  دانش آموخته رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران است  و تا کنون ۹ عنوان کتاب از وی منتشر شده‌است. میرافضلی در وبلاگ خود به آنچه که به آن رعایت نکردن حقوق مؤلف اطلاق می‌شود اعترض کرد. وی نوشت: بعضی از نویسندگان می‌پندارند مالکیت آنچه در اینترنت منتشر می‌شود، مشاع است و متعلق به همه کاربران اینترنت؛ و نویسنده یک مطلب در اینترنت، فقط نقش آغاز کننده یک زنجیره از پیوندها را دارد و در تکرار نوشته‌های وی، احتیاجی به ذکر مأخذ و درج نام نویسنده و رعایت حق مؤلف نیست. از نظر این گروه، این‌ها را اینجا گذاشته‌اند که تو برداری و دوباره منتشر کنی و این قدر این عمل تکرار شود که نام و نشانی از نویسنده اصلی باقی نماند. بسیاری از شعرهای کوتاهی که در این وبلاگ منتشر می‌شود، با فاصله اندکی از انتشار، سر از کلوب‌ها و چت‌روم‌ها در می‌آورد و بسیاری از وبلاگ‌نویسان حق خود می‌دانند که آن‌ها را بدون آوردن نام گوینده شعرها، در وبلاگ خود کارسازی کنند، چنان‌که گویی شاعر این شعرها خود ایشانند! [caption id="attachment_1887" align="aligncenter" width="213" caption="سید علی میرافضلی شاعر، پژوهشگر، طنزنویس و هایکوسرا"][/caption] از جمله مطالب من که زیاد در اینترنت بدون ذکر مأخذ نقل ...

تاریخ: ۳۰ دی ۱۳۹۰

satori مسیح طالبیان: هایکو، یک درنگ کوتاه و اشراق به حوزه های بیشمار در هستی است . این درنگ شاید گشودن روزنی باشد به نوعی ادراک و دریافت از واقعیات، لحظه های صمیمی و یا درنگ در لحظهء هایکو در حالی که ذهن خودمان را به چشم انداز های نو و تازه باز می کنیم و ما را به اسرار هستی می رساند و همزمان به یک بصیرت ظریف در زندگی عناصر این عالم ، بو ها ، صداها ، جنبش و سکون حیات می رسیم.به عبارت دیگر هایکو یک راه و اسلوب است برای طغیان لحظه ها در ذهن . هایکو از یک طرف این حقیقت را به خاطر ما می آورد که همهء ابنای بشر و همهء عناصر این عالم آوارگانی در زمان و مکان بیش نیستند و از طرف دیگر به ما گوشزد می کند که آیا چشم ها و گوش هایمان حقیقتا باز است؟ آیا دل هایمان به پدیده ها گشوده است؟ که اگر اینچنین باشیم در آنصورت هایکو در همه جا با ما است تا به ما نشان دهد که ما واقعا" زنده ایم و پرده از اسرار زندگی بر ما بگشاید و در کمتر از لحظه ای ما را از عرش به خاک آورد جایی که ما ...

تاریخ: ۲۵ دی ۱۳۹۰

nihon مسیح طالبیان/ این روزها در مورد شعر کوتاه و هایکو مصاحبه های زیادی در سایت های اینترنتی منتشر می شود که هر از گاه به این نکته اشاره می شود که "هایکو" حوزهء کاربرد صناعات ادبی نیست و یا گزاره های مشابهی شبیه به همین مضمون .بدین لحاظ دوباره به هایکوهای ژاپنی نظری انداختم تا بدین ترتیب به صحت و سقم اینگونه برداشت  ها از هایکو برسم. جلد سوم کتاب هایکو اثر پروفسور بلایت و مجموعه هایکوهای ماتسو باشو را با هم ورق می زنیم شاید چیزی دستگیرمان شود . این بخش از کتاب بلایت در مورد شبنم( dew)  است . never frget the lonely taste of the white dew هرگز طعم تنهایی شبنم سفید فراموش نکن این هایکوراباشو درژانر ادیبانه برای خودش نوشته است.اما مگراو از چه رنج می برد؟ آیا از رنج های بر دوش خودش خسته شده؟ و یا چیز مهمتری او را به خود مشغول کرده ؟بلایت می گوید که دلمشغولی باشو معنای تراژیک خود زندگی و حیات است که طعم تلخ کوتاهی حیات را متبادر می کند که در دانهء سفید شبنم هویدا است ، زندگی کسانی است که در اطراف ما می آیند و می روند وگویی همچون عمر شبنمی ما را به خود مشغول می کنند.باشو این ویژگی شبنم و حیات ، یعنی ...

تاریخ: ۱۶ دی ۱۳۹۰

هایکو و طبیعت مسیح طالبیان/ شاعران در حوزهء هایکو نویسی باگرایش های متنوعی روبرو هستند که بستگی به نوع شهود و ژرفای زیبایی شناسی آنها به یک یا چند از این گرایش ها چنگ می اندازند .هریک از این شاعران با داعیه و توجیه خاص خودشان بر هایکو بودن و یا نبودن یک شعر سه سطری داوری می کنند. عزیمت هایکو به غرب و از آنجا به دیگر نقاط دنیا در پایان قرن نوزهم و دههء نخست قرن بیستم اتفاق افتاد.آشنایی غرب با هایکو درست زمانی اتفاق می افتد که موج ایماژیسم در آنجا با تئوری های اذراپوندپا می گیرد .با اینکه اثری از اذرا پونددر حوزهء هایکونویسی بصورت مکتوب وجود ندارد اما تئوری های او در مکتب ایماژیسم دستمایهء اغلب شاعران هایکو در دههء های بعدی قرن بیستم می شود.اما در دههء ششم از قرن بیستم است که شاعران ومنتقدین آمریکایی و غربی سخت بر روزمرگی ، یکنواختی و دردِ تکرار در هایکوی غرب از یکسو و انحراف هایکوی غرب از زیبایی شناسی عمیق و ژرف هایکوی ژاپن واقف می شوند .در این هنگام است که انجمن هایکو نویسان آمریکا و کانادا تاسیس می شود تا راهگشای این حوزه از هنر باشند. گرچه ممکن است پیش از دههء شصت خورشیدی در ایران کسانی با این ...

تاریخ: ۱۶ دی ۱۳۹۰