مرکز مطالعات ژاپن

مرکز مجازی مطالعات ژاپن با همکاری جمعی از دانش‌اموختگان زبان ژاپنی دانشگاه تهران و علاقه‌مندان به فرهنگ ژاپن راه‌اندازی شده‌است.

  • 2014 28 November
  • جمعه ۷ آذر ۱۳۹۳

مسیح طالبیان/ به بهانهء دفتر شعر" هایکو ها از یک پدر و مادرند " انتشارات نیلوفر مولف : سید رضا علوی در آغاز دفتر شعر سید رضا علوی "هایکو ها از یک پدر و مادرند" که به تازگی توسط انتشارات نیلوفر به چاپ رسیده عبارت کوتاهی از شاعر قرن هفدهم ژاپن "ماتسو باشو" در صفحهء پنج این دفتر آمده است که عینا نقل می کنم : برای سرودن هایکو کودکی خردسال شوید ! این عبارت همهء درس و نصیحت باشو به خیل مریدان و شاگردانش برای آفرینش هایکوی ناب بود و اگر به درستی توسط شاعر فهمیده شود در آنصورت سروده های او رنگ و بوی هایکو خواهد داشت . دوشاگرد و مرید باشو یکی بنام "دوهو" و دیگری "کیورای" بیشتر درس های باشو در باب هایکو را فی المجلس گرد آوری کرده اند و هر آنچه امروز از زبان باشو در مورد هایکو وجود دارد کار سترگ این دو شاعر است . منظور باشو از اینکه برای سرودن هایکو کودکی خردسال شوید ، بنا به یادداشت های کیورای بدین مضمون است که از چشم و دل یک کودک به هستی و دنیا نگاه کنید و پدیده ها را آنگونه که هست با زبان همین کودک نشان دهید بی اینکه ذهنیت شاعر بواسطه قضاوت و انگیختگی ...

تاریخ: ۲۳ اسفند ۱۳۸۸

سید آیت حسینی- دانشجوی علوم زبان و اطلاعات دانشگاه توکیو: نوشتن هايكو هرچند ظاهراً ساده به نظر می‌رسد، اما قواعد و اصول بسياری برای آن برشمرده اند. به قول رابرت فراست شاعر آمريكايی: « شعر و شاعری بدون قواعد، مثل تنيس بازی كردن بدون تور است». قواعد، تا جايي كه دست و پای شاعر را نبندند و در اختيار او باشند بد نيستند. باشو گفته است: « قواعد را بياموز و از ياد ببر». پس به عقيده او نیز نخست بايد تمام قواعد را ياد گرفت. در اينجا تعدادی از قواعد سنتی و جديد نوشتن هايكو در زبان‌ ژاپني و زبان‌های اروپايی را می‌خوانيم. بدون شك رعايت تمام آنها در يك اثر امكان‌پذير نيست. زيرا حتی برخی از آنها با هم سازگاری ندارند. بهترين حالت اين است كه از ميان آنها، قواعد خود را برگزينيم و به كار بندیم  و اگر زماني در هايكو‌های خود به تكرار رسيديم، قواعد جديد‌ی را اعمال كنيم. خواندن آثار بزرگان و تمرين، هميشه بهترين راه تسلط بر قواعد است. ۱- هميشه تعداد هجاهای هايكوی خود را بشماريد. 2- هفده هجا را در يك سطر بنويسيد. 3- هفده هجا را در سه سطر بنويسيد. 4- هفده هجا را در سه بند به ترتيب پنج، هفت و پنج هجايی بنويسيد. (قالب استاندارد ...

تاریخ: ۱۵ مهر ۱۳۸۸

آریا فانی دانشجوی سال ِ سوم ِ رشته ی ادبیات تطبیقی است در دانشگاه ایالتی سن دیگو: طالع اگر مدد دهد دامنش آورم به کف           گر بکشم زهی طرب ور بکشد زهی شرف شعر ِ فارسی در تار و پود ِ کلام است که متجّلی می شود. شاعرانه گی حافظ همانا "تراش دادن ِ اَلماس گون ِ زبان ِ فارسی" در غزل است. آیا نقش ِ کلام در ادبیات های دیگر نیز چنین پررنگ است؟ شعر ِ ژاپنی کلام را تنها به عنوان یک واسطه در اختیار می گیرد و با قرار دادن ِ مخاطب در برابر ِ جان ِ اشیا و طبیعت، شاعرانه گی اش را می یابد. این نوشتار قصد دارد به ساحتی نو گام بگذارد. آنچه می طلبد نگاهی باز است ورای غزل و شعر فارسی، به سُنتی نو، نگرشی نو، که با خود وجهی نو از زیستن را به ارمغان می آورد. شعرهای  کوتاه  و هفده هِجایی ِ ژاپنی که گاه به گونه ای اسرارآمیز لطیف، تصویرمَدار و ژرف است را هایکو(Haiku, 俳句,) گویند. هایکو حدود ِ قرن ِ هفدهم پدید آمده و یکی از کوتاه ترین قالب های شعری است. هایکو به زبان های بی شماری ترجمه شده است که گواهی از جهانی بودنش می دهد. هایکو ...

تاریخ: ۲ شهریور ۱۳۸۸

به هر كتاب هايكو كه نگاه كنيد از چهار هايكوسرا به عنوان بزرگترين هايكو سرایان ژاپن نام برده  شده است: ماتسوئو باشو ، يو سا بوسون ، كوباياشي ايسا ، ماساوكا شيكي [caption id="" align="aligncenter" width="287" caption="ماتسوئو باشو ، يو سا بوسون ، كوباياشي ايسا ، ماسائوكا شيكي"][/caption] ماتسوئو باشو (1644 ـ 1694 م) در يك خانواده سامورايي بدنيا آمد. درباره زمان قبل از هايكو سرا شدنش اطلاعات زيادي در دست نيست. در سال 1644 بدنيا آمد. نام كودكي اش كين ساكو بود . سالهاي زيادي از عمرش در سفر بود. و از معابد و طبيعت زيبايي ژاپن ديدن ميكرد. و در مورد آنها هايكو و نثر مينوشت. او نام مستعارش را از درخت موز گرفت . باشو در زبان ژاپني به معناي درخت موز است. بيش از ديگر شاعران ، هايكو باشو ست و باشو هايكو ست. باشو هايكو را ابداع نكرد بلكه هايكو را  يك ژانر جدي و پر آوازه ساخت. قبل از باشو  هايكو يك نوع بازي كم اهميتي بود كه در دربار توسط  اديبان بازي ميشد. نوعي بازي با كلمات بود كه پر از جناس و كنايه بود. اما باشو هايكو را بالا برد. مشهورترين هايكو ي باشو بركه كهن: بركه كهن جهيدن غوكي صداي آب توجه داشته باشيد كه چگونه هر سه عنصر درين هايكو همزمان جدا و ...

تاریخ: ۳۰ تیر ۱۳۸۸

عباس حسین نژاد؛ دانش آموخته زبان ژاپنی دانشگاه تهران: پیش‌تر از اين‌ها كه زبان ژاپني را با همه‌ي عجيبي و غريبي‌اش به عنوان رشته تحصيلي در دانشگاه تهران دنبال كنم از ژاپن چيزهايي شنيده بودم و با اينكه همه‌ي چيزهايي كه بيشتر از طريق تلويزيون يا سينما به من رسيده بود خيلي كم بود، ژاپن به عنوان يك حقيقت آفتابي زيبا در دل من رسوخ كرده بود. و بعدها كه آشنايي من با اين زبان و مهم‌تر از آن فرهنگ با شكوهي كه آن را پشتيباني مي‌كرد بيشتر شد خودم را با دريايي مواجه ديدم كه علي‌رغم همه‌ي كاهلي و سستي‌ام در تحصيل، خواستم با امواج سهمگين آن روبرو شوم و سنگين‌ترين موجي كه هنوز در گيجي برخورد با آنم، «هايكو» است. رولان بارت در كتاب امپراطوري نشانه‌ها نوشته‌اي با عنوان دستبرد به معنا دارد : « هايكو داراي خاصيتي شبح‌واره است و آن اينكه هر كس همواره تصور مي‌كند به سادگي اشعاري همانند آن بسرايد . انسان از خود مي‌پرسد: آيا مي‌توان چيزي ساده‌تر در يك نوشتار خودانگيخته از شعر زير از بوسون يافت : غروب است ، پاييز فقط به پدر و مادرم مي‌انديشم. ما به هايكو غبطه مي‌خوريم !» هايكو (HAIKU) به عنوان يك شاخصه‌ و نشانه‌ي مهم فرهنگ ادبيات ژاپني با همه‌ي كوتاهي و ...

تاریخ: ۲۵ تیر ۱۳۸۸

هایکو کوتاه ترین گونه شعری در جهان است که مبدع آن ژاپنی‌ها هستند. هایکوها از ۱۷ هجا یعنی از سه واحد پنج‌تایی، هفت‌تایی، پنج‌تایی تشکیل شده‌اند. هایکوها علاوه بر ۱۷ هجا باید دارای کی‌گُ(kigo) یعنی نشانهٔ فصلی و کیره‌جی(kireji)(استقلال معنایی هر واحد) باشد. در هایکو یا مستقیماً به فصل اشاره می‌شود یا به نشانه فصلی. نشانه‌های فصلی شامل پنج گروه بهاری، تابستانی، پاییزی، زمستانی و نوروزی است. البته نشانه های نوروزی به دلیل قرار گرفتن سال نوی مسیحی در زمستان، جزو زمستان طبقه بندی می شوند. چند مثال از نشانه‌های فصلی: * بهارواژه: شکوفه گیلاس(Sakura)، کوکو یا فاخته، گل کاملیا(tsubaki)، قورباغه(Kaeru,kawazu) * تابستان‌واژه: کرم شب‌تاب(Hotaru)، قورباغه باران(Amagaeru) * پاییزواژه: خرمالو(Kaki)، سرمای شب(Yosamu) * زمستان‌واژه: برف(Yuki) * نوروزواژه: پایان سال عباس حسین نژاد؛ دانش آموخته زبان ژاپنی دانشگاه تهران

تاریخ: ۱۴ تیر ۱۳۸۸

«ترجمه هایکو سختی های خاص خود را دارد. زبان ژاپنی دارای ابهام هایی است. در ترجمه نثر و اشعار طولانی تر با توجه به جملات قبل و بعد به هرحال می شود این ابهام ها را برطرف کرد. اما هایکو دارای 17 هجا است و فهمیدن معنی آن بسیار مشکل.» --- قدرت ا... ذاکری، متولد سال 1355 یونسی گناباد است و دانش آموخته کارشناسی زبان و ادبیات ژاپنی از دانشکده زبانهای خارجی دانشگاه تهران. از او تاکنون مقاله هایی در مورد فرهنگ کشور ژاپن به خصوص ادبیات این کشور ترجمه یا تألیف و در مجلات مختلف به چاپ رسیده است. ذاکری به تازگی ترجمه رمانی ژاپنی به نام «زوال بشری» اثر اوسامو دازای را به پایان رسانده است. «زوال بشری» در نظر سنجیهای انجام گرفته در میان دانشجویان دانشگاههای ژاپن جزء ده کتاب تأثیر گذار بر زندگی دانشجویان شناخته شده است. این مترجم در حال حاضر ترجمه کتابی تاریخی، اسطوره ای درباره ارتباطات و مبادلات فرهنگی ایران و ژاپن در دوران باستان بخصوص در دوره ساسانی را در دست انجام دارد. با او درباره اولین کتابش یعنی «زنبور بر کف دست بودای خندان» گزینه هایکوهای مدرن ژاپنی به گفتگو نشستیم. این مجموعه، نخستین کتاب در نوع خود است که مستقیماً ...

تاریخ: ۱۴ تیر ۱۳۸۸