مرکز مطالعات ژاپن

مرکز مطالعات ژاپن توسط فارغ التحصیلان زبان ژاپنی دانشگاه تهران راه‌اندازی شده است

  • 2017 24 June
  • شنبه ۳ تیر ۱۳۹۶

مركز مطالعات ژاپن | کازوئو موریموتو دانشیار تاریخ اسلام و ایران در مؤسسه مطالعات پیشرفته آسیا دانشگاه توکیو است. ازسال 1375 تا 77، به عنوان دانشجوی دوره دکتری دانشگاه تهران و پژوهشگر مهمان در کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران (قم) به پژوهش‌هایی درباره تاریخ نسب‌نویسی سادات درایران و خاورمیانه پرداخت. وی یکی از برندگان اولین دوره جشنواره بین المللی فارابی درحوزه علوم انسانی است. تا کنون از وی چند مقاله تالیفی به فارسی منتشر شده که «شکل‌گیری علم انساب آل ابی‌طالب در قرون چهارم و پنجم هجری،» مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد  4/3-29 (1375 خ) نمونه ای از آن است. در این گفتگو که به زبان فارسی و در دفتر کار ایشان انجام شده است، گذری می کنیم به تحولات فکری ژاپن و ایشان در گذر ایام. ذ: پیش از هر چیز از خودتان شروع کنیم و این که از کی و چرا به مطالعات اسلامی علاقه‌مند شدید؟   م: من در اسفند 1348 خورشیدی دراستان فوکوائوکا،  در خانواده ای دانشور متولد شدم. پدرم در دانشگاه کیوشو استاد تاریخ علم اقتصاد(economic history) و متخصص قرون وسطی بود. مادرم هم باستان شناس بود و به طور مشخص درباره تجارت ظروف سفالی در ادوار مختلف کار می کرد. از آن ...

تاریخ: ۱۹ دی ۱۳۹۵

 چند سال پیش که با چندتن از اساتید ژاپنی به ایران رفته بودیم، در محفلی نیمه رسمی صحبت بر سر این موضوع کلیشه ای شد:" چطور ژاپن سنت و مدرنیته را در هم جمع کرده است"؟ اساتید ژاپنی هر کدام دیدگاه خودشان را مطرح کردند. من هم در پایان گفتم که در ژاپن سنتی وجود ندارد، آن چه که هست غربی سازی سنت است. این حرف من، به مزاق روحانی نسبتا بلندپایه ای که در جلسه حاضربود خوش نیامد. با لحنی نسبتا کنایه آمیز رو به جمع کرد و گفت:" ولایت پذیری که ژاپنی ها در کار و تبعیت از کارفرما دارند، مصداق بارز سنت در آن مملکت است. اگر قانون کار ما هم مثل آنان بود، آن وقت کارگران تا یک چیزی می شد، نمی رفتند سریع شکایت کنند و از از فرمان صاحب کار تخطی کنند". بگذریم... . دیشب رفته بودم به دیدن دوستی که تازه از ایران آمده. دیدم که با خودش مهمانی از ایران آورده و مهمان مشتاق به شنیدن حرف های تازه درباره ژاپن است. .در خلال حرف ها مهمان دوستم جمله ای گفت کلیدی که برای سومین بار آن را می شنیدم: "آقا، راسته که می گن ژاپن بهترین کشور برای حکومت کردن و ...

تاریخ: ۲۸ مهر ۱۳۹۵

مركز مطالعات ژاپن| japanstudies.ir | پول، قدرت و شجاعت؛ باید این سه ویژگی را داشته باشی تا در باند عضو شوی. در ابتدا ساده به نظر می‌آید، اما عمل کردن به آن سخت است. اثبات این سه ویژگی برای اعضای گروه، تنها با خالکوبی‌های عجیب و انگشت‌های قطع‌شده امکان‌پذیر است.  روزنامه «شهروند» در گزارشي نوشت: این‌گونه است که شبکه‌ای بزرگ از مردانی با انگشتان قطع‌شده و خالکوبی‌های عجیب روی بدنشان که نماد شجاعت و قدرت است، تشکیل می‌شود. باندی به نام یاکوزاها؛ مافیای ژاپنی که در سراسر کشورهای دنیا رخنه کرده‌اند و فعالیت‌های خود را که بیشتر در زمینه مواد مخدر است، به صورت گسترده انجام می‌دهند. معمولا وقتی نام یاکوزا به میان می‌آید، همین بدن‌های خالکوبی‌شده و انگشت‌های قطع‌شده در ذهن‌ها تداعی می‌شود. بیشتر نسل قدیمی یاکوزاها به خالکوبی علاقه زیادی داشتند چون در قدیم خالکوبی سه مشخصه اصلی داشت، درد به نشانه شجاعت، پول به خاطر گرانی خالکوبی و طرد شدن از جامعه به دلیل این‌که خالکوبی چنین مفهومی را در جامعه آن روز ژاپن می‌‌رساند. قطع کردن انگشت هم ماجرای خودش را دارد. فرد حاضر می‌شود انگشت دستش که معمولا انگشت کوچک است را قطع کند. آن هم به دو دلیل؛ یا شخص کار اشتباهی انجام داده و برای این‌که ...

تاریخ: ۱۱ مرداد ۱۳۹۵

مرکز مطالعات ژاپن | گفتگوی دکتر یونس شکرخواه با دکتر جیمز باکستر متخصص تاریخ نوین ژاپن در موسسه بین‌المللی مطالعات فرهنگی ژاپن. شما سال‌هاست که در باره ژاپن مطالعه و تحقیق می‌کنید. چه نکته‌ای چنین باعث جلب توجه شما نسبت به ژاپن شده است؟ در سال 1968 مطالعه رسمی خود را درباره ژاپن آغاز کردم. پیش از آن در سال 1963 برای اولین بار، و به همراه یک گروه دانش‌آموزی به ژاپن آمده بودم؛ در آستانه بیستمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم و درست پیش از بازیهای المپیک توکیو. گرچه زمان بسیار کوتاه بود، ولی به شدت تحت تاثیر هدفمند بودن و پویایی کشور ژاپن قرار گرفتم. آن زمان آغاز دوره  به اصطلاح ترقی در ژاپن بود و ژاپنی‌ها خود را در قالب برای پیوستن دوباره  به جامعه بین المللی، پس از دوران طولانی انزوا پس از جنگ جهانی،  آماده می‌کردند. سپس برای دو سال به کره رفتم و سرانجام در سال 1968 مطالعات خود را درباره ژاپن آغاز کردم. در آن زمان، اقتصاد ژاپن بسیار خوب و درست در میانه دوران پیشرفت خود بود، هر چند مدرن ژاپن نزد کشورهای غیراروپایی ها و کشورهای آمریکای شمالی بسیار عجیب می‌نمود. در واقع عاملی که مرا به مطالعه ‍‍ژاپن جلب کرد، همین روند مدرن شدن ...

تاریخ: ۱۰ دی ۱۳۹۳

{مرکز مطالعات ژاپن} / علیرضا امانی| |دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات ژاپن ـ دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران|   در کشور ژاپن، احزاب سیاسی در طی دوره دگرگونی های سریع سیاسی پدید آمدند که با جنبش اصلاح طلبانه می جی در سال 1868 آغاز شد. در سال 1874، جنبش آزادی و حقوق مردم[1] تقاضایی مبنی بر ایجاد قانون اساسی و تشکیل مجلس منتخب مردم منتشر کرد. پس از آن انجمن میهن پرستان [2]تشکیل شد که در سال 1881  تبدیل به حزب آزادی[3] شد و نام خود را در سال 1900 به سِیوکای[4] تغییر داد. پس از جنگ جهانی دوم، این حزب مجددا به عنوان حزب آزادی احیاء شد. در سال 1882، حزب پیشرو مشروطه(立憲改進党(りっけんかいしんとう))[5] و حزب سلطنتی مشروطه (立憲帝政党(りっけんていせいとう))[6] تاسیس شدند. حزب دیگر که به مین سیتو یا حزب مردمی دولت (民政党) معروف بود در سال 1927 تشکیل شد و پس از جنگ به عنوان حزب پیشرو احیاء گردید(進歩党)[7]، اما نام خود را به زودی به حزب دموکراتیک تغییر داد(民主党)[8]. ویژگی های احزاب سیاسی ژاپن مانند احزاب مناطق دیگر، بر اساس نوع محیطی شکل گرفته است که در آن به فعالیت می پردازد. این محیط دارای ویژگی های متعددی است، 1- مانند ارزش ها و اساطیر اجتماعی، عادات و سنن و روش هایی که در آن افراد خود ...

تاریخ: ۲۹ مهر ۱۳۹۳

ژاپن سرزمین جزیره‌ها سید آيت حسینی | مرکز مطالعات ژاپن |  خلاصه ژاپن کشوری جزیره‌ایست که در منتهاالیه شرقی قاره آسيا و در غرب اقیانوس آرام جای دارد. این سرزمین از چهار جزیره بزرگ هون‌شو1، هوکّایدو2، کیوشو3، شی‌کوکو4 و جزایر کوچک بسیاری تشکيل شده که به شکل کمان در امتداد هم قرار دارند از شمال شرقی تا جنوب غربی کشیده شده است. تعداد جزیره‌های ژاپن مجموعاً 6852 جزیره است که روی هم مساحتی معادل 378000 کیلومتر مربع را پدید می‌آورند. این تقریباً معادل یک چهارم مساحت ایران و اندکی کمتر از مساحت عراق یا ازبکستان است. هفتاد درصد خاک ژاپن را کوه‌ها تشکیل می‌دهند و نسبت مساحت جنگل‌ها به مساحت کل کشور 67 درصد است. ژاپن از چهار سو با آب احاطه شده است و صنعت ماهیگیری و تجارت دریایی از ديرباز در آن رونق بسیار دارد. مساحت آب‌های این کشور شامل آب‌های ساحلی و آب‌های انحصاری اقتصادی (EEZ)، نزدیک 12 برابر مساحت خاک آن است و بدین جهت دریا برای ژاپن جایگاه بسیار مهمی دارد. دریای بین ژاپن، چین و شبه‌جزیره کره دریای ژاپن نام دارد5. ژاپن از شرق و جنوب به اقیانوس آرام مشرف است و در شمال آن دریای اختسک قرار دارد. نیز دریای بین هون‌شو و شی‌کوکو دریای سه‌تو6 نامیده می‌شود. در آب‌های سواحل جنوبی ...

تاریخ: ۲ آبان ۱۳۹۲

 سید آیت حسینی | مرکز مطالعات ژاپن | اوباما (小浜=Obama) نام شهر کوچکی در استان فوکو‌ئی (福井=Fukui) در ناحیه مرکزی ژاپن است که جمعیتی بالغ بر 33 هزار نفر دارد. اوباما درزبان ژاپنی به معنای "ساحل کوچک" است و سابقاً مرکز استان واکاسا بوده است. ماهیگیری از دیرباز در این شهر رونق بسیار داشته اما در حال حاضر گردشگری عمده‌ترین صنعت آن به شمار می‌رود. شهرت اصلی شهر اوباما در ژاپن به دلیل چوب‌های غذاخوری (هاشی) ساخته شده در این شهر است که با لاک الکل در رنگ‌های متنوع جلا داده می‌شوند. زمانی که ساکنان اوباما برای اولین بار نام باراک اوباما سناتور جوان ایلی‌نوی آمریکا را به عنوان یکی از نامزدهای ریاست جمهوری ایالات متحده شنیدند، بر آن شدند تا از این تشابه اسمی برای شهر خود شهرت و جاذبه‌ای در جهان ایجاد کنند. وقتی که شبکه‌ تلویزیونی TBS ژاپن در مصاحبه‌ای با باراک اوباما به این موضوع اشاره کرد، سناتور جوان اذعان داشت که این واقعیت را می‌داند و در حقیقت در سال 2006، زمانی که سفری به ژاپن داشته، کارمند فرودگاه ناریتا که اهل شهر اوباما بوده است، با دیدن گذرنامه وی به این شباهت اسمی اشاره‌ای کرده است. پس از پخش این مصاحبه، اعضای شورای شهر اوباما هدایایی شامل ...

تاریخ: ۲ آبان ۱۳۹۲

پله برقی در توکیو مرکز مطالعات ژاپن | سید آیت حسینی | یکی از نکاتی که خارجیان از بدو ورود به توکیو و احتمالاً از همان فرودگاه متوجه آن می‌شوند و شاید از آن شگفت‌زده شوند این است که ژاپنی‌ها هنگام استفاده از پله برقی همگی قاعده نانوشته‌ای را رعایت میکنند: آنانکه عجله ندارند و ترجیح میدهند روی  پله برقی بایستند در سمت چپ پله برقی می‌ایستند و آن‌ها که عجله دارند و می‌خواهند روی پله برقی راه بروند از سمت راست عبور می‌کنند به طوری که حتی اگر هيچ کس قصد راه رفتن نداشته باشد، همه فقط در نيمه سمت چپ پله می‌ايستند. این مساله چنان در توکیو همه‌گیر است که حتی خارجی‌ها هم در زمان کوتاهی به آن عادت می‌کنند و ناخودآگاه بدان تن می‌دهند. [caption id="attachment_2749" align="aligncenter" width="398"] پله برقی در توکیو[/caption] اما شگفتی خارجی‌ها زمانی کامل می‌شود که برای نخستین بار به شهرهای غربی ژاپن مثل اوساکا مسافرت می‌کنند. در اوساکا روش استفاده از پله برقی دقیقاً برعکس توکیو است: در سمت راست می‌ایستند و از سمت چپ حرکت می‌کنند. شاید ذکر این نکته بد نباشد که بیش از نود درصد مردم ژاپن راست‌دست هستند و جهت حرکت خودروها در خیابان در سراسر کشور مانند انگلستان از سمت چپ است. اما این تفاوت ...

تاریخ: ۳ خرداد ۱۳۹۲

بهنام جاهدزاده سیاست مداران ژاپنی که اظهار نظرهای ضدآمریکایی می کنند زیر ذره بین مردم اند. از جمله آسانو یکی از آشنایان ژاپنی من که خیلی وطن پرست است و از وضعیت سیاسی و بین المللی و اقتصادی این روزهای ژاپن زیاد حرص می خورد. همین آسانو چند روز پیش جمله ای گفت که نوع دیدگاه کلی ژاپنی ها نسبت به آمریکا را برایم آشکارتر کرد. او که در مذمت اظهارات ضدآمریکایی یکی از سیاست مداران ژاپنی نظر می داد گفت: «به هیچ وجه نبایدآمریکا را دشمن خود بکنیم!» به گزارش روزنامه یومیوری در تازه ترین نتیجه نظرسنجی دولت ژاپن از مردم این کشور در مورد محبوبیت کشورهای دنیا تغییرات عجیبی اتفاق افتاده است. تعداد ژاپنی هایی که نسبت به کشور چین احساس خوبی ندارند نزدیک به ده درصد افزایش پیدا کردهو به هشتادو یک درصد رسیده است. درصد ژاپنی هایی که نسبت به کره جنوبی احساس خوبی ندارند هم با نزدیک به 24 درصد افزایش 59 درصد شده است. طبق گزارش دولت ژاپن این مقدار احساس عدم دوستی ژاپنی ها نسبت به همسایگان خود بی سابقه است. از طرف دیگر، احساس دوستی ژاپنی ها نسبت به آمریکا نزدیکترین متحد ژاپن با دو و نیم درصد افزایش به 84/5 درصد رسیده ...

تاریخ: ۷ آذر ۱۳۹۱

دست‌خط امپراتور قانون اساسی ژاپن (به ژاپنی: 日本国憲法) (تلفظ: Nihon-Koku Kenpō) عالی‌ترین متن قانونی در کشور ژاپن است و هر قانون، فرمان، دستخط امپراتور یا تصویب نامه دولتی مغایر با خود را فاقد اعتبار دانسته است. این قانون پس از شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم و اشغال کشور توسط نیروهای متفقین، در روز سوم نوامبر ۱۹۴۶ به تصویب رسید. ساختار پادشاه ژاپن در این قانون «مظهر کشور و یکپارچگی ملت» لقب گرفته است، دارای یک مقام کاملا تشریفاتی است و تسلطی بر حاکمیت ندارد. به این ترتیب در ژاپن برخلاف سایر حکومتهای پادشاهی، امپراتور رئیس حکومت نیست. قانون اساسی ژاپن بیشتر به نام اساسنامه صلح جویی (به ژاپنی: 平和憲法) (تلفظ: هِیوا کِنپو\Heiwa-Kenpō) معروف است. تاریخچه اساسنامه میجی یا قانون امپراتوری (مصوب ۱۸۸۹) قانون اساسی پیشین ژاپن بود که اختیارات گسترده‌ای را به پادشاه داده و قدرت اجرایی را به هیئت وزیران بخشیده بود که رئیس آن توسط شورای سلطنتی تعیین می‌گشت. اساسنامه میجی بارها تغییرات گسترده‌ای را به خود دید. تا اینکه با تصویب اساسنامه صلح جویی در سوم نوامبر ۱۹۴۶ و اجرای آن از سوم مه ۱۹۴۷ به طور کلی تغییر یافت و یک حکومت لیبرال دمکرات با محوریت پارلمان جایگزین حکومت مشروطه سلطنتی پیشین شد. البته قانون سابق هنوز به اعتبار خود باقی است و ...

تاریخ: ۱۸ مهر ۱۳۹۱