مرکز مطالعات ژاپن

مرکز مطالعات ژاپن توسط فارغ التحصیلان زبان ژاپنی دانشگاه تهران راه‌اندازی شده است

  • 2017 25 March
  • شنبه ۵ فروردین ۱۳۹۶

nihon مركز مطالعات ژاپن / مسیح طالبیان | پیش در آمد : کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد یک نکته از این معنی گفتیم و همین باشد وقتی سراغ هایکو می رویم ، پیش از همه دوچیز در این شعر ذهن خوانندهء هایکو را به خود مشغول می کند ، یکی ” اشاره های ضمنی” به پدیده ها است و دومین ویژگی ” حذف ” در بیان آنچه تصویر شده است. ویکتورهوگو در جایی گفته است که : … در ذهن دیگران باید شکافت و بُرشی ایجاد کرد و از طریق همین روزن ایده های خود را منتقل کنید …. . در حوزهء هایکو هم همین گفتهء ویکتورهوگو یکی از شگردها و عناصر اساسی در این ژانر است که استادان فن بدون آن هر گز به هایکو نمی رسیدند. در مقدمهء کتاب : هایکو ، گلچینی از شعر کوتاه ژاپنی ، اثر محقق و پژوهشگر هایکو آقای استیفن آدیس ، اینچنین آمده است : فرم هایکو بعنوان موجزترین شعر عالم ، بواسطهء هنر حذف و هنر اشارات ضمنی و هنر دریافت آنی و لحظه ای معنا ، در پی آن است که بیدارباشی در درون خواننده ایجاد کند تا بدین وسیله به معرفتی از زندگی بعنوان چیزی شگفت انگیز نایل شود. حذف یکی از ...

تاریخ: ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۵

Teijo Stamp انتخاب وترجمه: آيت حسینی؛ دانشجوی دکترای علوم زبان واطلاعات دانشگاه توکيو/ تِی‌جو ناکامورا[1] با نام اصلی هاماکو[2] ناکامورا در آوريل سال 1900 در شهر کوماموتو[3] زاده شد. 18 ساله بود که برای نخستين بار هايکوهايش در مجله ادبی «هوتوتوگی‌سو[4]» به چاپ رسید. در 1934 به عضويت هيئت تحريريه «هوتوتوگی‌سو» درآمد و در همان سال اولين مجموعه هايکوی خود را با عنوان «برف بهاری[5]» منتشر کرد. پس از جنگ در سال 1947 مجله هايکوی «گل‌های باد[6]» را تأسيس کرد و تا اواخر عمرش به اداره آن پرداخت. در سال 1980 به عنوان شخصيت فرهنگی[7] سال ژاپن برگزیده شد و پنج سال بعد جايزه سال آکادمی هنرهای ژاپن[8] به او اهدا شد. تی‌جو ناکامورا در 88 سالگی بر اثر نارسايی قلبی درگذشت. از تی‌جو نزدیک سی جلد کتاب شامل جنگ‌های هايکو و موضوعات مرتبط با هايکو منتشر شده است. در سال 2000 دولت ژاپن تمبری به يادبود اين شخصيت فرهنگی منتشر کرد. هايکوهای تی‌جو را که سرشار از زنانگی و مادرانگی‌اند، آينه تمام نمای ژاپن قبل از جنگ، در طول جنگ و پس از جنگ می‌دانند. هايکو که در اصل مقوله‌ای مردانه تلقی می‌شد، پس از جنگ، با ظهور چند بانوی هايکوسرای برجسته از انحصار مردان درآمد. نقش تی‌جو در آن ميان بسيار پررنگ بود. //بخشی از این هایکوها در شماره ...

تاریخ: ۶ بهمن ۱۳۹۰

آریا فانی دانشجوی سال ِ سوم ِ رشته ی ادبیات تطبیقی است در دانشگاه ایالتی سن دیگو: طالع اگر مدد دهد دامنش آورم به کف           گر بکشم زهی طرب ور بکشد زهی شرف شعر ِ فارسی در تار و پود ِ کلام است که متجّلی می شود. شاعرانه گی حافظ همانا "تراش دادن ِ اَلماس گون ِ زبان ِ فارسی" در غزل است. آیا نقش ِ کلام در ادبیات های دیگر نیز چنین پررنگ است؟ شعر ِ ژاپنی کلام را تنها به عنوان یک واسطه در اختیار می گیرد و با قرار دادن ِ مخاطب در برابر ِ جان ِ اشیا و طبیعت، شاعرانه گی اش را می یابد. این نوشتار قصد دارد به ساحتی نو گام بگذارد. آنچه می طلبد نگاهی باز است ورای غزل و شعر فارسی، به سُنتی نو، نگرشی نو، که با خود وجهی نو از زیستن را به ارمغان می آورد. شعرهای  کوتاه  و هفده هِجایی ِ ژاپنی که گاه به گونه ای اسرارآمیز لطیف، تصویرمَدار و ژرف است را هایکو(Haiku, 俳句,) گویند. هایکو حدود ِ قرن ِ هفدهم پدید آمده و یکی از کوتاه ترین قالب های شعری است. هایکو به زبان های بی شماری ترجمه شده است که گواهی از جهانی بودنش می دهد. هایکو ...

تاریخ: ۲ شهریور ۱۳۸۸

شعرای بزرگ ژاپن ترجمه و تألیف: ناهوکو تاواراتانی نشر توس: 1377 شعر ژاپنی در این عصر با دو گونه شعری هایکو (Haiku) و تانکا(Tanka)در جهان شناخته شد. هایکو و تانکا دو صورت شعری فوق‏العاده مختصر، اشاره‏ای و موجزند.این شعرها توضیح نمی‏دهند بلکه نشان می‏دهند و بیشتر تصویر کارمایه آن است تا مفهوم.این صورت‏های شعری سرچشمه و ریشه مکتبی شدند که به«اصالت تصویر»معروف است. خانم ناهوکو تاواراتانی از سال 1364 مقیم ایران گردیده و به عنوان استاد زبان و ادبیات ژاپن مشغول به تدریس شد و کتاب مورد بحث، اولین تألیف و ترجمه ایشان است که در آن کوشیده، بخش دیگری از شعر ژاپن را به ما بشناساند کتاب شامل دو بخش مقدماتی و بخش معرفی شاعران و شعرها و دوپی افزود و یک پیوست است. در بخش آغازین خانم«تاواراتانی» گونه‏هایی از شعر ژاپنی را معرفی می‏کند اما این اطلاعات مختصر و نارساست. مولف-مترجم ر این کتاب، شعر ژاپن را به دو دوره قبل از مه ای جی و دوره مه ای جی تقسیم می‏کند که در حقیقت دو دوره شعر سنتی و شعر جدید را دربر می‏گیرد.و آنچه در بخش اصلی کتاب می‏آید، شعر شاعران دوره جدید است.در این بخش به زندگی و شعر یازده شاعر می‏پردازد. روش نویسنده کتاب، همان روش تذکره‏نویسان قدیم ماست:ابتدا خلاصه‏ای از زندگی، ...

تاریخ: ۲۸ مرداد ۱۳۸۸

عباس حسین نژاد؛ دانش آموخته زبان ژاپنی دانشگاه تهران: پیش‌تر از اين‌ها كه زبان ژاپني را با همه‌ي عجيبي و غريبي‌اش به عنوان رشته تحصيلي در دانشگاه تهران دنبال كنم از ژاپن چيزهايي شنيده بودم و با اينكه همه‌ي چيزهايي كه بيشتر از طريق تلويزيون يا سينما به من رسيده بود خيلي كم بود، ژاپن به عنوان يك حقيقت آفتابي زيبا در دل من رسوخ كرده بود. و بعدها كه آشنايي من با اين زبان و مهم‌تر از آن فرهنگ با شكوهي كه آن را پشتيباني مي‌كرد بيشتر شد خودم را با دريايي مواجه ديدم كه علي‌رغم همه‌ي كاهلي و سستي‌ام در تحصيل، خواستم با امواج سهمگين آن روبرو شوم و سنگين‌ترين موجي كه هنوز در گيجي برخورد با آنم، «هايكو» است. رولان بارت در كتاب امپراطوري نشانه‌ها نوشته‌اي با عنوان دستبرد به معنا دارد : « هايكو داراي خاصيتي شبح‌واره است و آن اينكه هر كس همواره تصور مي‌كند به سادگي اشعاري همانند آن بسرايد . انسان از خود مي‌پرسد: آيا مي‌توان چيزي ساده‌تر در يك نوشتار خودانگيخته از شعر زير از بوسون يافت : غروب است ، پاييز فقط به پدر و مادرم مي‌انديشم. ما به هايكو غبطه مي‌خوريم !» هايكو (HAIKU) به عنوان يك شاخصه‌ و نشانه‌ي مهم فرهنگ ادبيات ژاپني با همه‌ي كوتاهي و ...

تاریخ: ۲۵ تیر ۱۳۸۸

هایکو کوتاه ترین گونه شعری در جهان است که مبدع آن ژاپنی‌ها هستند. هایکوها از ۱۷ هجا یعنی از سه واحد پنج‌تایی، هفت‌تایی، پنج‌تایی تشکیل شده‌اند. هایکوها علاوه بر ۱۷ هجا باید دارای کی‌گُ(kigo) یعنی نشانهٔ فصلی و کیره‌جی(kireji)(استقلال معنایی هر واحد) باشد. در هایکو یا مستقیماً به فصل اشاره می‌شود یا به نشانه فصلی. نشانه‌های فصلی شامل پنج گروه بهاری، تابستانی، پاییزی، زمستانی و نوروزی است. البته نشانه های نوروزی به دلیل قرار گرفتن سال نوی مسیحی در زمستان، جزو زمستان طبقه بندی می شوند. چند مثال از نشانه‌های فصلی: * بهارواژه: شکوفه گیلاس(Sakura)، کوکو یا فاخته، گل کاملیا(tsubaki)، قورباغه(Kaeru,kawazu) * تابستان‌واژه: کرم شب‌تاب(Hotaru)، قورباغه باران(Amagaeru) * پاییزواژه: خرمالو(Kaki)، سرمای شب(Yosamu) * زمستان‌واژه: برف(Yuki) * نوروزواژه: پایان سال عباس حسین نژاد؛ دانش آموخته زبان ژاپنی دانشگاه تهران

تاریخ: ۱۴ تیر ۱۳۸۸

«ترجمه هایکو سختی های خاص خود را دارد. زبان ژاپنی دارای ابهام هایی است. در ترجمه نثر و اشعار طولانی تر با توجه به جملات قبل و بعد به هرحال می شود این ابهام ها را برطرف کرد. اما هایکو دارای 17 هجا است و فهمیدن معنی آن بسیار مشکل.» --- قدرت ا... ذاکری، متولد سال 1355 یونسی گناباد است و دانش آموخته کارشناسی زبان و ادبیات ژاپنی از دانشکده زبانهای خارجی دانشگاه تهران. از او تاکنون مقاله هایی در مورد فرهنگ کشور ژاپن به خصوص ادبیات این کشور ترجمه یا تألیف و در مجلات مختلف به چاپ رسیده است. ذاکری به تازگی ترجمه رمانی ژاپنی به نام «زوال بشری» اثر اوسامو دازای را به پایان رسانده است. «زوال بشری» در نظر سنجیهای انجام گرفته در میان دانشجویان دانشگاههای ژاپن جزء ده کتاب تأثیر گذار بر زندگی دانشجویان شناخته شده است. این مترجم در حال حاضر ترجمه کتابی تاریخی، اسطوره ای درباره ارتباطات و مبادلات فرهنگی ایران و ژاپن در دوران باستان بخصوص در دوره ساسانی را در دست انجام دارد. با او درباره اولین کتابش یعنی «زنبور بر کف دست بودای خندان» گزینه هایکوهای مدرن ژاپنی به گفتگو نشستیم. این مجموعه، نخستین کتاب در نوع خود است که مستقیماً ...

تاریخ: ۱۴ تیر ۱۳۸۸