مرکز مطالعات ژاپن

مرکز مطالعات ژاپن توسط فارغ التحصیلان زبان ژاپنی دانشگاه تهران راه‌اندازی شده است

  • 2017 24 June
  • شنبه ۳ تیر ۱۳۹۶

تاریخ: ۶ مرداد ۱۳۹۱

مرکز مطالعات ژاپن | معصومه فخرایی /

به هر كتاب هايكو كه نگاه كنيد از چهار هايكو نويس به عنوان بزرگترين هايكو نويسان ژاپن نام برده  شده است.

 ماتسوئو باشو ، يوسا بوسون ، كوباياشي ايسا ، ماساوكا شيكي.

 
ماتسوئو باشو (1644 ـ 1694 م)

در يك خانواده سامورايي بدنيا آمد. درباره زمان قبل از هايكو نويس شدنش اطلاعات زيادي در دست نيست.

در سال 1644 بدنيا آمد. نام كودكي اش كين ساكو بود . سالهاي زيادي از عمرش در سفر بود. و از معابد و طبيعت زيبايي ژاپن ديدن ميكرد. و در مورد آنها هايكو و نثر مينوشت. او نام مستعارش را از درخت موز گرفت . باشو در زبان ژاپني به معناي درخت موز است.

بيش از ديگر شاعران ، هايكو باشو ست و باشو هايكو ست. باشو هايكو را ابداع نكرد بلكه هايكو را يك ژانر جدي و پر آوازه ساخت. قبل از باشو هايكو يك نوع بازي كم اهميتي بود كه در دربار توسط اديبان بازي ميشد. نوعي بازي با كلمات بود كه پر از جناس و كنايه بود. اما باشو هايكو را بالا برد.

 

مشهورترين هايكو ي باشو بركه كهن ميباشد.

 بركه كهن
جهيدن غوكي
صداي آب

 توجه داشته باشيد كه چگونه هر سه عنصر درين هايكو همزمان جدا و به هم پيوسته ست.

غوك ، بركه ، و صداي جهيدن غوك. اينجا عملي صورت گرفته و

حركت ناگهاني و سكوتي كه براي لحظه اي با جهيدن غوكي اتفاق ميافتد.

بعضي ها اين هايكو را نوعي روشن شدگي بودايي مي بينند.و بعضي آنرا تصويري واقعي مي بينند.

 

بوسون (1716 ـ 1783 م)

يو سا بوسون دومين هايكو نويس بزرگ به شمار مي آيد. شخصيت اش با باشو تفاوت زيادي دارد. اما هايكونويس جوانتر احترام زيادي براي هايكو نويس بزرگتر قائل بود كه در هايكوها و نقاشي هايش نمايان ست. بوسون هم هايكونويس و هم نقاش بود. به عنوان نقاش ، او يكي از بزرگترين پيروان سبك نانگا شمرده ميشود.كه از نقاشان چيني آن زمان الهام گرفته اند. هرچند كه باشو يك تجربه گر بزرگ بود و آواره اما بوسون بيشتر عمرش را صرف خواندن و نوشتن و نقاشي و ميگساري كرد. او يك مرد خانواده دار بود و خودش را وقف دخترش كرد. در مورد او هايكوهاي محبت آميزي نوشت و نامه هايي كه بيانگر نگراني او از ازدواج دخترش با مردي ست كه لياقت او را نداشته ست.

بعضي از بهترين هايكوهاي بوسون تحت تاثير باشو و شاعران چيني ست اما بايد ياد اوري شود كه در ژاپن كپي و تحت تاثير شاعران و نويسندگان بزرگتر بودن جز اصلي خلق اثر ست.

براي مثال اين هايكوي بوسون

 

كنار بركه كهن
پير مي‌شود غوك-
برگ‌هاي ريخته

 

بوسون به كاربرد ايماژ و رنگ مشهور ست .

گل‌هاي سفيد!
از شكاف ديوار
بهار مي آيد

 ___

مي‌انديشد
بهار اينجاست
دريا ، دريا

 

 

ايسا (1764 ـ 1827 م)

كوباياشي ايسا در پنجمين روز از پنجمين ماه در سال 1763 به دنيا آمد. و ياتارو ناميده شد.

ايسا نام مستعاري ست كه بعدا آنرا انتخاب كرد و به معناي يك فنجان چاي ست. بيشتر سالهاي زندگي ايسا غم انگيز است. وقتي دو ساله بود مادرش مرد و وقتي سيزده ساله بود مادر بزرگش. بعدا سه فرزندش و اولين همسرش كيكو مردند . و او را تنها گذاشتند تااينكه در سه سال آخر عمرش با يك دختر سامورايي ازدواج كرد.

در هايكوهاي ايسا خبري از زندگي غم انگيزش نيست.بر خلاف ان نشان دهنده انست كه ايسا سرنوشت خود را پذيرفته ست. ايسا به انسان گرايي و همدردي با جهان   ، از يك شاليكار گرفته تا يك كك مشهور ست. 

“وي زبان محاوره ولهجه‌هاي مختلف را در هايكوهايش به‌كار برده ست. ايسا چيزهاي كوچك و بي ارزش را دوست مي‌داشت و آنها را عميقاً درك مي‌كرد و به چيزهايي كه احترامي بر نمي‌انگيختند عشق مي‌ورزيد.”

 

ايسا “قلب هايكو ” شناخته ميشود. چون در مقابل نگاه واقع گرايانه بوسون و ذن درون گرايانه باشو او لحن انسان گرايانه اي دارد.

يكي از برجسته ترين هايكوهاي ايسا براي مرگ دخترش ساتو سروده ست.


ین جهانِ  شبنمی
بی شک شبنمی‌ست
وهنوز…

 

در اين هايكو اندوهي كه از مرگ فرزندش به او رسيده صرفا در منظره اي مي گنجاند . كه در ابتدا ناپايداري زندگي با ايماژ شبنم نشان ميدهد و تكرار ان نشان دهنده پذيرفتن اين واقعيت ست. ” و هنوز …” نشان ميدهد كه او هنوز در ايسا يا در بهشت يا در هايكو يا با تناسخ زنده ست.

 

شيكي (1867 ـ 1902 م)

 چهارمين هايكو نويس بزرگ ماساوكا شيكي ست . او در سال 1869 متولد شد . هايكوهايش داراي تصاوير واقعي ست و شامل اشيا و تصاوير و رنگ ها و اشكال و تقابلشان با همديگر ست.

او به عنوان هايكو نويس نو گرا شناخته شده ست.  شيكي كلمه هوكو را نيز به هايكو تغيير داد. 

او به جنبه روحاني و درون گرايي باشو واكنش نشان داد و برخلاف آن عمل كرد.

شيكي بيشتر عمر كوتاهش را با بيماري گذراند.

 می اندیشم
این آخرين سال من است!

ميخورم اين خرمالو را

شيكي همچنين بنيانگذار مجله هوتوتو گيسو (فاخته )در سال 1899 ست. هايكوهايش فاقد جنبه هاي انسان گرايانه ايسا و حسهاي روحاني و درون گرايانه باشو ست. هايكوهايش مانند نقاشي ست.

 شبانه
ماه سپید تابستان
بر بادبان سپید

 در بررسي هايكو اين چهار هايكو نويس نمايانگر چهار طرز نگاه متفاوت به جهانند: ديدن با روح ، با چشم ، با دل ، و با سر . باشو روحاني ست. بوسون هنرمند است. ايسا انسان گراست و شيكي واقع گرا.

مطالب مرتبط

امیر گفته است:
آبان ۲۶ام, ۱۳۹۳ - ۳:۰۱ ب.ظ

کاش ژاپنی بودم.فقط همین…

پاسخ به این نظر