خانه ژاپن - کوالالامپور - مالزی -عکس: بهروز سنگانی

از کارهای خوب و ارزنده تلویزیون ژاپن درایّام بهار، ارائۀ گزارش‌های مستمر و روز به روز از وضعیت شکوفه های ساکوراست؛ انگار که آمد و رفت این شکوفه های زیبا در متن طبیعت ژاپن نباید با سکوت و بی سر و صدا صورت پذیرد . و باید هم چنین باشد چرا که عمر “دورانِ گل” به تعبیر جناب سعدی دو سه روزی بیش نیست و برای همین هر روز چندین گزارش از وضعیت شکوفه ها پخش می شود. اینکه مثلاً  بلندترین درخت ساکورا با فلان ارتفاع در فلان شهر به گل نشست … یا در فلان استان ساکوراها تا سه روز دیگر بر شاخه ها خواهند ماند و …. با خود فکر می کردم که چه نگاه درستی است این نگاه … چرا که ممکن است مشغول کارهای همه روزۀ خود  باشیم و ایام گل از کنار ما بگذرد … و مگر ما چند بهار در زندگی می بینیم؟

عکس‌ها: محمدرضا اسلامی

مردی در توکیو / منبع: http://japantoday.com

“موزۀ شهر کوبه” در منطقه ای واقع شده که در گذشته ها مرکز سکونت خارجیان مقیم کوبه بوده است ( خیابان کیوماچی) و همچون بسیاری از ساختمانهای قدیمیِ شهرِ کوبه ،دارای نمای با معماری یونانی است ( با شش ستون در اصطلاح Doric style) . با آنکه ساختمان در ۱۹۳۵ ساخته شده ، لیکن کاربری آن موزه نبوده است . تا سال ۱۹۸۲ یکی از شعب “بانک یوکوهاما” بوده که بعد از این تاریخ به منظور موزه تغییر کاربری داده می شود. یکی از اهداف این گونه تغییر کاربری ها، نگهداری این دست نمونه های ارزندۀ معماری غربی اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن بیستم در ژاپن است .

نمای یونانی موزۀ شهر کوبه (واقع در بخشی از شهر که ساختمانهای با نمایِ مشابه آن زیاد است)

در اثر زلزلۀ بزرگ هانشین در سال ۱۹۹۵ ترک هایی در ساختمان پدیدار شده و همچنین در بخشهایی از فونداسیون و طبقۀ تاسیسات آن نیز آبگونگی رخ داد ، لیکن به هیچ یک از اشیاء ارزنده و قیمتی داخل موزه آسیبی وارد نشد .پس از آن ،ترمیم و مقاوم سازی ساختمان طی مدت ۲ سال انجام شد.

از میان اشیاء مختلف تاریخی و مسائل متعدد مطرح در موزه ،بیشترین چیزی که در این بازدید توجهم را جلب کرد بحث تاریخچۀ بنادر اصلی ژاپن بود.

بحث درگاههای ورودی کشور ژاپن ،که کشوری است واقع در میانه اقیانوس و بدون ارتباط خاکی به دیگر کشورها، همواره برایم جالب بوده است .

در گذشته ها حکومتها و امپراطوران ژاپن نسبت به ورود ” خارجی ها ” به شدت حساسیت داشته اند . یکی از شواهد این مدّعا وجود یک خط جداگانه ( کاتاگانا ) جهت نوشتن اسامی و کلمات خارجی است.این خط حدود هشتصد سال عمر دارد. هیچ کلمه انگلیسی ، فرانسوی و … با خط اصلی ژاپنی ( هیراگانا ) نوشته نمی شود .

امّا از ۱۸۶۸ میلادی ( در دوره امپراطوری می جی Meiji) قوانین عوض شده و تقابل یا بهتر بگوئیم تعامل فرهنگی با اروپائیها و آمریکائیها آغاز می شود ،تعبیر استفاده شده درموزه در خصوص این مقطع زمانی” Times of Civilization and Enlightenment”بود. تعبیر دقیق تر و آشنای خودمان را بکار بریم :از ۱۸۶۸ آغاز غرب زدگی در ژاپن است.^(۱)

تا پیش از این تاریخ بنادر اصلی ژاپن عبارت بودند از : یوکوهاما ، کاناگاوا ، ناگاساکی و نیگاتا .لیکن بندر کوبه به منظور آغاز ارتباط جدّی با کشورهای هلند ، روسیه ، انگلیس ، فرانسه و آمریکا گشوده می شود.در واقع بندر کوبه به عنوان دروازه ورود تُجّار و صنعتگران این کشورها انتخاب می شود.

تغییرات ظاهری در نحوه زندگی ( Life style ) ( با نمونه هایی همچون بکارگیری مبلمان غربی در برخی منازل ، تغییر آرایش موها به سبک خانمهای اروپایی ، تغییر لباس از کیمونو به لباس غربی ) و تغییرات اساسی در صنعت (مانند شروع صنعت چاپ ، کشتی سازی و …) از این زمان شروع می شود.برخلاف تصور گذشته ام ،آغاز صنعتی شدن ژاپن پس از جنگ دوم جهانی یا حدود آن نبوده ، بلکه این مهم حدوداٌ ۷۴ سال پیش از جنگ دوم و پس از ورود و با الهام گیری از کشورهای صنعتی بوده است.^(۲)( برای مثال تاریخ تأسیس شرکت توشیبا که هم اکنون ۱۷۲۰۰۰ پرسنل دارد ،به سال ۱۸۷۵ بر می گردد.)

در واقع طبقۀ دوم موزه، داستان جالب غربی شدن کشور کشاورزی ژاپن ( یا به تعبیر استفاده شده در موزه :مدرنیزه شدن  Modernization یا Westernization ) با روایتی کاملاً مستند است.

مستندسازی موزه در خصوص سیر تغییر ، تحول و تاثیر پذیری زنان جامعه از غرب

بازسازی مدل منزل یک زن و شوهر آلمانی به نام P.W.Thomsen که ارتباط زیادی با مردم شهر داشته اند.طبقه پائین این خانه مخصوص پذیرایی از میهمان بوده است.این خانه هنوز توسط نواده آنها نگهداری می شود. (نمادی از نحوه گسترش معیارهای غربی در بین اشراف جامعه ژاپنی )

الگوپذیری زنان جامعه ژاپنی از نوع پوشش اروپای قرن نوزده میلادی دراثر مراوده با اروپائیان مقیم کوبه

سوابقی از آغاز صنعتی شدن جامعه ( ساخت دستگاههای چاپ توسط صنعتگران ژاپنی)

بدین منظور در ۱۸۶۸ حکومت ژاپن که تا پیش از آن نسبت به رفت و آمد خارجی ها حساسیت داشته^(۳) ، دیدگاه خود را عوض کرده و بنادر را به رفت و آمد آزاد اروپائیان می گشاید. در این میان بندر کوبه یکی از مهمترین درگاههای ورود به ژاپن می شود.

در ۱۸۹۷ ( یعنی در فاصله حدود سی سال ) نزدیک به ۳۵۰ خانوار اروپایی در کوبه ساکن شده و زندگی می کرده اند ! بدین جهت یک مهندس انگلیسی به نام هارت (S.W.Hart) یک شهرک مخصوص زندگی ساکنین اروپایی طراحی می کند. این شهرک یکی از نمونه های “طراحی شهری اروپایی ” قرن ۱۹ محسوب می شود.^(۴)

مدل سازی شهرک طراحی شده توسط مهندس انگلیسی جهت سکونت اروپائیان مقیم کوبه

به بخش دیگری از موزه رسیدم که نقشه های تهیه شده از کشورهای مختلف دنیا و مسیرهای دریانوردی طی قرون۱۷، ۱۸ و ۱۹ میلادی به نمایش گذاشته شده است.مثلا یک نقشۀ کامل از جهان مربوط به قرن ۱۷ که تقریبا قارّه ها و کشورها را درست کشیده است. از این دست نقشه ها زیاد است . نقشه هایی که تهیه آنها با توجه به عدم وجود تکنولوژیهای پیشرفته امروزی – همچون عکس هوایی – کار دشواری بوده است .

زمانی که به نقشه ها نگاه می کنم و در ذهن تاریخچۀ ورود اروپایی ها به ژاپن را مرور می کنم احساسی از حسرت ، تمام وجودم را می گیرد .حسرتی که نمی توان آن را نادیده گرفت.حسرتی عمیق.

امّا این احساس حسرت، ناشی از مقایسه ذهنی با خواب زمستانی مردم و پادشاهان قاجاری ایران در آن عصر نیست. با خود می اندیشم  از حدود دویست سال پیش نگاه توسعه در کشورهای مختلف بدانجا رسید که پس ازساخت و پرداخت و توسعه کشورشان ، فکر و طمع حضور در کشورهای دیگر در اندیشه حاکمان رسوخ کرد. این “فکر” باعث شد تا سوار کشتی شدند و از انگلیس به هند، برمه ، سیلان وقسمتهایى از چین (در آسیا) ، مصر، سودان ، اوگاندا، سومالى ، گـابـیـلر،سـیـرآلئون ، سـاحـل طـلا ونـیـجـریـه (در آفـریـقـا) بروند. از فرانسه به مراکش ، الجزایر ، تونس ،سومالی ، ماداگاسکار(در آفریقا )و هائیتی (در آمریکا) بروند. از اسپانیا به فیلیپین ، پرو و  گینه بروند. در این کشورها با مردم و حاکمان ارتباط برقرار کنند و منافع کشور خود را جستجو کنند… (مثلا داستان سفرهای هلندی ها در قرن ۱۷شنیدنی است :یک مستعمره در انتهای جنوبی آفریقا  ـ دماغه امید نیک ـ تاسیس شده بود که به عنوان قرارگاه تامین آذوقه برای کشتیهای در حال رفت و آمد به جزایر ادویه فعالیت می کرد. کمپانی “هند غربی هلند” به تجارت شکر و برده در “دریای کارائیب” و ساحل آمریکای جنوبی پرداخت. در آمریکای شمالی، هلندیها مراکز تجاری متعددی را در طول “رودخانه هودسون” برپا نمودند و مستعمره هلند نو را در حد فاصل “ویرجینیا” و انگلستان نو تاسیس کردند. سودهای به دست آمده توسط بازرگانان هلندی، مبالغ هنگفتی پول برای هلند فراهم نمود. این سرمایه ها در بانکهایی سرمایه گذاری می شد که آن را به کشورهای دیگر قرض می دادند و از این راه منافع بیشتری را عاید هلندی ها کردند) ^(۵)

براستی عجب دست به کشتی خوبی داشته اند این جماعت کشورهای اروپائی!!

امّا حال پس از گذشت اینهمه سال و اینهمه فراز و نشیب در تاریخ توسعه ( اسم دیگرش تاریخ استعمار – اسم دیگرش تاریخ آقایی و بزرگی نمودن به تعبیر خودشان ) هنوز که هنوز است منتهای آمال فارغ التحصیلان دانشگاههای کشور ما اشتغال به کار در یک کار بی دردسر و پردرآمد و خوش و بی مصیبت (به تعبیر دوستان خودمانی!) در تهران یا “حداکثر” شیراز ، اصفهان ، مشهد و تبریز است .یک درآمد ماهی یک ، یک و نیم میلیون تومان و خاطر جمع و همه چیز خوب و عالی. رفتن به بوشهر ، عسلویه ، ایذه ، بلوچستان را نامش را گذاشته ایم “کار در مناطق محروم ” . دو استان مجاور محل سکونت خودمان را اسم گذاشته ایم کار در مناطق محروم ! به مجرّد رفتن برای کار به این نقاط ، اضطراب و اضطرار و استرس و غصّه تمام وجود مادر و پدر و همه بستگان و عزیزان را باید فراگرفته ، حسرت و تاسف از نابود شدن تمام استعدادهای فرزند برومند آب و خاک، با ما همراه شود.

تفکّر توسعه و ثروت اندوزی ( یا هر نام دیگر ) اروپایی را برآن می دارد که با کشتی قرن ۱۷ ،۱۸ و ۱۹ هزاران کیلومتر به کشورهای دیگر سفر کند و من امروز برایم قابل پذیرش نیست که برای کار به ایذه یا چابهار در کشور خودم بروم. لعنت بر این حس راحت طلبی و رفاه زدگی . نفرین بر این تفکر کوچک اندیش که حتی برای رفتن و آباد کردن استانهای کشورش بیم دارد . چه رسد به کشتی سوار شدن و به هزاران کیلومتر آن طرف تر کره زمین رفتن و ” بهره ” برای نسلهای آینده جستن.

کدام پزشک جوان ماست که طبابت در کردستان یا بلوچستان را به عنوان تجربه ای شیرین در زندگی خود نگاه کند؟یا فرصتی برای تجربه گونه ای دیگر از زندگی؟ کدام مهندس جوان ماست که از اشتغال در کارگاه راهسازی مسیر فیروزآباد- عسلویه به خود ببالد که دست اندر کار توسعه و ایجاد تمدنی جدید در قالب احداث یک شاهراه است ؟شاهراهی جهت اتصال خلیج فارس به مرکز کشور…

حاصل این تفکر عافیت طلبی + کوچک اندیشی می شود تمرکز نیروهای تحصیل کرده در شهرهای بزرگ و اشتغال به کارهایِ کم دردسر و پردرآمد همچون صنعت پیشرفتۀ بساز و بفروشی . همین تفکر ما را به خواندنِ بلافاصلۀ فوق لیسانس بعد از لیسانس و دکتری بعد از فوق لیسانس برانگیخته است : حرکت در حاشیۀ امن رفاه و راحتی .

امروز اگر جوانی از مرز و بوم ما برای کار در ” نقاط محروم ! ” بخواهد پس از غصّه خوردنهای بسیار خود و خانواده برود ، انتظار حقوق ماهی ۵ میلیون تومان دارد. یعنی درآمد یک استاد دانشگاه در کشور ژاپن^{(۶) (۷)}…….

بگذریم ….در بحث موزه بودیم.

۱-بسیاری معتقدند که غربی شدن کشور ژاپن با غرب زدگی مورد نظر آل احمد متفاوت است .چرا که آل احمد غرب زدگی ایران را به سِن زدگی تشبیه می کند: ” پوسته گندم سالم است اما از درون خورده شده است” ،لیکن غربی شدن ژاپن را با تغییرات در ظواهر و عدم تغییر کلیت محتوای فرهنگی همراه می دانند. در این تفکر، باور بر این است که ژاپنی ها در طول تاریخ خود ، همواره استعداد عجیب خود را در جذب و تحلیل ایده های خارجی و تطابق دادن تکنیکهای خارجی با رسوم داخلی نمایان کرده اند .امروزه ژاپن به صورت محل تقاطع قدیم و جدید و شرق و غرب درآمده و این دو فرهنگ با هماهنگی بی نظیری در کنار یکدیگر قرار گرفته اند .

۲-تاریخ ایران را ورق می زنیم. در همین بازۀ زمانی ایران یکی از دردناک ترین امتیازات داده شده به کشورهای اروپایی و شگفت ترین اتفاقات تلخ را در تاریخ خود دارد. امتیاز رویترزدر سال ۱۸۶۸ میلادی (!) توسط ناصرالدین شاه قاجار به موسس آژانس خبری رویترز ، “بارون جولیس دو رویترز” داده شد. انعقاد این قرارداد با تلاشهای «دراموند ولف »سفیر کبیر بریتانیا در ایران و امین السلطان صدراعظم وقت ناصرالدین شاه صورت گرفت.براساس این توافق اختیار اکثریت منابع طبیعی ایران به رویترز اعطا شد.امین السلطان پس از عزل امیرکبیر ،زعامت صدراعظمی ملک را به عهده گرفته بود! آری ،محدوده زمانی مورد اشاره در متن فوق مقارن با محدوده زمانی قتل امیرکبیر و صدارت افراد خیانت پیشه ای چون محمدخان نوری و امین السلطان بوده است.تاریخ ایران در این محدوده زمانی تلخ است . معاهده پاریس و واگذاری هرات نیز نمونۀ دیگری از این معاهدات است که در همین حدود زمانی به دلیل شدت تاثیر اروپا بر دربار و رجال سیاسی ایران توسط محمدخان نوری رقم می خورد.ناصرالدین شاه معروف به «سلطان صاحبقران» و «شاه شهید» است .دریغ.

۳- به عنوان مثال طی سالهای ۱۶۳۳ تا ۱۶۳۹ فرمان “رسمی” از طرف امپراطور مبنی بر ممنوعیت تجارت با خارجیان وحود داشته است.یکی از امپراطوران قرن ۱۷ به نام تاکوگاما نیز برخی از این محدودیت ها را بیشتر می نماید.

۴- البته تاریخ مذکور ، تاریخ شروع تبادل ” جدّی” فرهنگی با غرب است چرا که تا پیش از این نیز ارتباط فرهنگی وجود داشته ، لیکن جدی و فراگیر نبوده است . به عنوان مثال کشیشFrancis Xavier اولین کشیش مسیحی است که از ۱۵۰۶ تا ۱۵۵۲ به تبلیغ مسیحیت در ژاپن مشغول بوده است .

۵- جالب اینکه حالا همین بی بی سی هردفعه در گزارش های خبری- تحلیلی اش می گوید: شرکتهای ایرانی را چه کار که می روند در ونزوئلا کار می کنند ؟ ایران کجا ونزوئلا کجا؟!! واقعا سرمایه گذاریهای ایران در ونزوئلا عجیب است!! (گزارش هفته گذشته برنامه ۶۰ دقیقه،شبکه فارسی بی بی سی)

۶- طی سالهایی که در پروژه برج میلاد مشغول به کار بودم برایم باعث صد حیرت و حیرت بر حیرت بود که “برخی” همکاران ارجمند و همسال خودم در بخشهای مختلف فنی پروژه (کارفرما یا پیمانکار) برای آمدن به بازدید از کارخانه سدادماشین در “اسلامشهر” چه ناز و عشوه ها که می فرمودند. انگار که از تهران تا اسلامشهر ، چهل و پنج دقیقه در اتوبان آزادگان ، کاری است صعب ،دشوار،سترگ و ….

۷- دو سال پیش که به عراق رفته بودیم در بازگشت ،پس از گذشت از مرز مهران که طبیعت زیبای کرمانشاه با کوههای پرشکوهش شروع به جلوه گری نمود یکی از دوستان گفت: چقدر اینجا قشنگ است ، چقدر جاده ها بهتر از عراق است . چه شهر زیبایی است این مهران . گفتم اینجا همان جایی است که اگر فرزندتان برای کار به اینجا بیاید شما خواهید گریست بر گرفتاری اش.

ارتباط با نویسنده:

mrz_eslami[@]yahoo(.)com

معبد یاسوکونی

15 آگوست هرسال، به مناسبت پایان جنگ در ژاپن مراسم یادبود جان باختگان جنگ جهانی دوم برگزار می شود و طی آن در مراسمات مختلفی که به این خاطر برگزار می شود ژاپنی ها ضمن گرامیداشت یاد و خاطره عزیزان از دست داده خود، بار دیگر بر صلح و آرامش تاکید می کنند.

بر طبق سنت هر ساله امسال نیز این مراسم با حاشیه ها و حرف و حدیث های فراوانی برگزار شد. در ورزشگاهی که مسابقات پرطرفدار بیسبال دانش آموزان دبیرستانی برگزار می شد، آژیر ممتدی پخش شد و همه به یاد جان باختگان جنگ سکوت اختیار کردند. اما این سکوت در فضای سیاسی ژاپن وجود نداشت.

معبد یاسوکونی

هرساله و با آمدن این روز بحث و جدل پایان ناپذیر در مورد مسوولیت خسارت جنگ در می گیرد و فضای سیاسی اجتماعی ژاپن را تحت تاثیر خود قرار می دهد. بحث بر سر این است که آیا باید به زیارت معبد یاسوکونی که در آن خاکستر جان باختگان نگهداری می شود رفت یا نه.

از سال ۱۸۶۹ که این معبد در توکیو بنا شده است، خاکستر ۲میلیون و ۴۶۶هزار نفر از دولتیان، نظامیان و سربازانی که جان خود را در جنگ های مختلف به خاطر میهن از دست دادند، هم چنین خاکستر سران ارتش و نظامیانی که بعد از تسلیم ژاپن در جنگ جهانی دوم جنایتکار جنگی شناخته شده و اعدام شدند را نگهداری می کند. سربازان ژاپنی در شب عملیات هنگام خداحافظی از یکدیگر به هم می گفتند “به امید دیدار در یاسوکونی”. آنها می دانستند که راه بازگشتی برایشان نیست و تنها جایی که دوباره می توانند همرزمان خود را ملاقات کنند آرامگاه خاکستر آنها در معبد یاسوکونی خواهد بود.

هرساله و به مناسبت سالروز پایان جنگ جهانی دوم، ده ها هزار نفر از وطن پرستان ژاپنی به زیارت این معبد میروند

هرساله و به مناسبت سالروز پایان جنگ جهانی دوم، ده ها هزار نفر از وطن پرستان ژاپنی به زیارت این معبد میروند. نخست وزیر پیشین ژاپن، جون ایچیرو کوایزومی نیز هرساله به زیارت این معبد می رفت که باعث نارضایتی و اعتراض کشورهای کره و چین را در پی داشت.

زیارت کنندگان معبد یاسوکونی بر این باورند که ژاپن نباید به خاطر اعمال خود در طول جنگ حهانی دوم سرافکنده باشد. چراکه ژاپن کشور مهاجمی نبود و پای این کشور توسط دول دیگر به این جنگ کشیده شد. کشورهای کره و چین نیز بر این باورند که ارتش ژاپن در طول جنگ جهانی دوم ضمن اشغال تمام یا بخش هایی از کشور خود مسبب صدمات و خسارات های فراوانی شده است. زیارت این معبد که در آن خاکستر جنایتکاران جنگی نگهداری می شود بی مسوولیتی در برابر تاریخ و فراموش کردن اشتباهات گذشته است.

در داخل ژاپن نیز بسیارند کسانی که با زیارت معبد توسط مسوولان دولتی مخالفت می کنند. مخالفان بر این نکته تاکید می کنند که طبق اصل ۲۰ قانون اساسی ژاپن، سیاست از دیانت جداست و زیارت معبد یاسوکونی که صبغه دینی دارد خلاف قانون اساسی این کشور است.

کوایزومی ضمن رد انتقادات این کشورها تاکید داشت که زیارت معبد یاسوکونی مساله داخلی ژاپن است و این نشان دهنده ادای احترام به کسانی است که در راه وطن جان خود را از دست داده اند.

اما امسال فضای سیاسی ژاپن شاهد اتفاقات و تحولات جدیدی در آستانه انتخابات مجلس نمایندگان حول محور معبدیاسوکونی است.

امسال و در سالروز پایان جنگ جهانی دوم، تارو آسو نخست وزیر کنونی که رهبر حزب لیبرال دموکرات ژاپن نیز هست، بر خلاف کوایزومی به زیارت یاسوکونی نرفت. وی از قبل اعلام کرده بود که معبد یاسوکونی محل مقدسی است و نباید به خاطر اهداف سیاسی مورد سوء استفاده قرار گیرد. اما دهها تن از نمایندگان تندروی حزب لیبرال دموکرات طبق سنت هر ساله به زیارت این معبد رفتند.

یکی از مخالفان زیارت معبد یاسوکونی هاتویاما رهبر حزب دموکرات ژاپن است. هاتویاما که حزبش که اخیرا انتخابات شوراها در توکیو را بعد از سالها از حزب رقیبش لیبرال دموکرات برد، با اعلام اینکه در این معبد خاکستر جنایتکاران جنگی نیز نگهداری می شود به زیارت این معبد نخواهد رفت، از طرح حزب خود مبنی بر ایجاد یک محل یادبود جان باختگان جنگ خبر داد و گفت که اگر این اتفاق صورت بگیرد همه مردم ژاپن از جمله شخص امپراطور می توانند با خیال راحت و بدون دغدغه به زیارت این محل بروند و به روح جان باختگان ادای احترام کنند.

نمایندگان حزب لیبرال دموکرات که به زیارت معبد یاسوکونی رفته بودند به شدت با این طرح مخالفت کرده اند. اماحزب دموکرات ژاپن در صورت پیروزی در انتخابات پیش رو که بسیار محتمل به نظر می رسد می تواند این طرح خود را جامه عمل بپوشاند.

معبد یاسوکونی

به نظر می رسد ساخت محل یادبود مورد نظر هاتویاما نیز مشکلی را حل نخواهد کرد و بحث ها بر سر اینکه ژاپن چقدر مسوولیت جنگ جهانی دوم را باید بر عهده بگیرد کماکان ادامه خواهد داشت.

۶۴ سال است که جنگ برای ژاپن تمام شده است. جنگی که تبعات آن هنوز دامن ژاپن را رها نکرده است.

امپراتور آکی هیتو و ملکه میچیکو و ادای احترام در مقابل جایگاه یادبود کسانی که در جنگ کشته شدند

روز شنبه ۲۴ مرداد ۸۸، ۱۵ آگوست ۲۰۰۹

امپراتور آکی هیتو و ملکه ارائه میچیکو و ادای احترام در مقابل  جایگاه یادبود کسانی که در جنگ کشته شدند

مراسم  شصت و چهارمین سالگرد تسلیم شدن ژاپن در جنگ جهانی دوم ، در سالن بودوکان در توکیو

عکس: رویترز، Issei Kato

はなび - Fireworks - Hanabi - آتش بازی

はなび - Fireworks - Hanabi - آتش بازی

はなび - Fireworks - Hanabi - آتش بازی

はなび - Fireworks - Hanabi - مردم توکیو برای تماشای آتش بازی آمده اند

این جشنواره، بزرگترین مراسم از نوع خود در استان توکیو محسوب می‌شود و امسال حدود ۷۰۰ هزار نفر از آن دیدن کردند.

عکس ها: سید آیت حسینی – توکیو

گرامی داشت شصت و چهارمین سالگرد بمباران اتمی هیروشیما در پارک صلح هیروشیما

پرواز کبوتران در شصت و چهارمین سالگرد بمباران اتمی هیروشیما توسط آمریکا در پارک صلح هیروشیما
۶ آگوست ۲۰۰۹
۱۴ مرداد ۱۳۸۸

عکس: AP Photo/Shizuo Kambayashi

روزی که جهان دیگرگون شد

هیروشیما، ۶ اوت ١٩۴۵
نویسنده: John HERSEY
برگردان: منوچهر مرزبانیان/دوستان لوموند دیپلماتیک

در ساعت ٨ و١۵ دقیقه بامداد روز ۶ اوت ١٩۴۵ بمب افکن امریکائی ب- ٢٩ موسوم به «انولا- گی» که خلبانی آنرا فرمانده پل تی بتز بر عهده داشت، نخستین بمب هسته ای تاریخ را بر شهر هیروشیمای ژاپن فرو ریخت. پایان جنگ جهانگیر دوم و آغاز عصر هسته ای چنین بود.
این بمب به آنی ١٠٠ هزار تن را کشت و گونه ها ئی از رنج بشری را که تا آن زمان ناشناخته بود به بار آورد.
جان هرسی روزنامه نگار امریکائی در میان اولین روزنامه نگاران بیگانه ای بود که به محل بمباران شتافت. شهادت او را که نخست در نشریه «نیویورکر» به چاپ رسید چون نمونه برجسته گزارش جنگ به شمار آوره اند.

هیروشیما

قارچ اتمی

قربانی

بامداد آن روز، هنوز به ساعت ۶ مانده هوا چنان روشن و دم کرده بود که از گرمای توان فرسای روزی خبر می داد که بالا می آمد. چند لحظه بعد آژیر خطر طنین انداخت. زنگ آن که تنها دقیقه ای به درازا انجامید هرچند نشانه حضور هواپیماهای دشمن بود اما به واسطه کوتاهی آن تنها هشدار احتمال خطری ضعیف برای اهالی هیروشیما بود. زیرا هر روز در همان ساعت هنگامی که هواپیمای هواشناسی امریکا به شهر نزدیک می شد درست همان سوت خطر به صدا در می آمد.

هیروشیما شکل یک پنکه را داشت. شهر بر روی شش جزیره بنا شده که هفت رودخانه آنها را از یکدیگر جدا کرده بودند. این رودها از مصب رود اوتا سرچشمه گرفته و به سوی بیرون جزیره ها شاخه می گشودند. برزن های مسکونی و بازرگانی آن بر بیش از شش کیلومتر مربع در مرکز محدوده شهری گسترده بود. سه چهارم ساکنان در این گستره می زیستند. طرح های گوناگون تخلیه، جمعیت شهر را بسیار کاسته بود. ناچار از ٣٨٠ هزار تن پیش از جنگ، ٢۴۵ هزار تن هنوز در آن جا به سر می بردند. کارخانه ها و محله های مسکونی همانند حومه های عامه نشین در فراسوی محدوده شهری جای گرفته بودند. فرودگاه و بار انداز و بندرگاه به سمت جنوب و مشرف به دریای درونی قرار داشتند که جزایر متعددی از این جا و آنجایش سر برکشیده بود (١). پرده ای از کوهساران افق را در سه کناره دیگر دلتای رود می پوشاند.

صبح بار دیگر حالت آسوده و آرامی بخود گرفت. صدای هیچ طیاره ای به گوش نمی رسید. آنگاه ناگهان آسمان با جهش برق پیکانی درخشان، زردفام و چون صد هزارخورشید تابان از هم درید. کسی به یاد ندارد که که هنگام ترکیدن بمب کوچکترین صدائی در هیروشیما شنیده باشد. اما ماهیگیری که در دریای درونی نزدیک تسوزو بر زورق خود نشسته بود آذرخش را دیده و صدای انفجاری دهشت انگیز را شنیده بود. به نظر وی که در سی و دو کیلومتری هیروشیما بود، صدای انفجار، سخت گوش خراش تر از هنگامی بود که بمب افکن های ب- ٢٩ شهر ایواکونی را که فقط هشت کیلومتر دورتر از آن محل قرار داشت بمباران کرده بودند.

ابری از گرد و غبار شروع به بلند شدن بر فراز شهر کرد و آسمان را همچون شامگاه گونه ای تیر و تار ساخت. سربازانی از یک سنگر بیرون آمدند که از سر و سینه و پشتشان خون روان بود. خاموش و گیج بودند. منظری از کابوس را می ماند. چهرهایشان به کلی سوخته بود، کاسه چشم ها خالی بود و مایع چشمان ذوب شده بر گونه هایشان می ریخت. بی تردید در لحظه انفجار باید به سوی آسمان نگریسته باشند. دهان آن ها جز زخم چیزی نبود، باد کرده و پوشیده از چرک …

خانه ها در شراره های آتش می سوخت. قطره های آب به بزرگی تیله ای شروع به باریدن گرفت. این ها قطره های تشکیل شده از رطوبت درهم فشرده ای بود که از کلاهک غول آسای دود و گرد و خاک و پاره های بیرون جسته از شکافت هسته ای، که به همان زودی چندین و چند کیلومتر بر فراز هیروشیما برافراخته بود، فرو می ریخت. قطره ها بسیار بزرگتر از آن بود که بتوان آنها را عادی پنداشت. کسی بنای فریاد کشیدن گذاشت، «امریکائی ها بر سر ما بنزین می ریزند. می خواهند ما را بسوزانند!» اما این ها به یقین قطره های آب بود و هنگام فروافتادن آن ها، شاید به سبب مکندگی هوائی که شهر طعمه آتش می طلبید، بادی هر لحظه توفنده تر وزیدن گرفت. درختان درشت پیکر شکست و دیگرانی که نازکتر بودند از ریشه کنده و به هوا پرتاب شدند، که هرچه از شهر بازمانده بود در گونه ای تندباد قیف وار جنون انگیز در آن در هم می پیچید: سفال بام و در و پنجره و لباس و فرش …

از ٢۴۵ هزار ساکنان شهر، نزدیک به ١٠٠ هزار تن یا در جا مرده یا در لحظه انفجار جراحت های مرگباری بر داشته بودند و صد هزار تن دیگرنیز زخمی شده بودند. دست کم ١٠ هزار تن از این زخمی ها که هنوز می توانستند گام بر دارند به سوی بیمارستان اصلی شهر به راه افتادند. اما این بیمارستان در وضعیتی نبود که چنین هجومی را پذیرا باشد. از ١۵٠ پزشک هیروشیما ۶۵ تن در جا مرده و دیگران زخمی بودند. و ١۶۵۴ تن از ١٧٨٠ پرستار شهر یا مرده و یا چنان زخم برداشته بودند که دیگر کاری از آنها بر نمی آمد. بیماران افتان و خیزان از راه می رسیدند و این جا و آن جا هرجا که بود جای می گرفتند. بر کف تالار انتظار، دالان ها، آزمایشگاه ها، اتاق ها، پلکان، هشتی ورودی، زیر درگاه درشکه رو و در بیرون، در خیابان های ویران شده تا آنجا که چشم کار می کرد زخمی ها چندک زده یا دراز کشیده بودند… آنها که کمتر آسیب دیده بودند به یاری لت و پار شده ها می شتافتند.

همه اعضای خانواده ها با چهره های از ترکیب افتاده به یکدیگر یاری می رساندند. چند زخمی می گریستند. بیشتر آنها استفراغ می کردند. ابرو های برخی سوخته بود و از چهره و دست هاشان پوست آویزان بود. دیگران دست هایشان را از سوزش دردی که می کشیدند به بالا دراز کرده بودند، انگار باری را بر کف دست هایشان رو به آسمان نگه می داشتند. اگر دست یک زخمی را به دست می گرفتی، پوست وی به قطعات بزرگ مانند دستکش از تن کنده می شد…

بسیاری یا عریان بودند یا پاره رختی بر تن هاشان مانده بود. سوختگی ها که نخست زرد رنگ می نمود آنگاه سرخ می شدند و ورم می کردند و پوست از گوشت تن جدا می شد. سپس به چرک می نشست و بوی تهوع آوری از آنها بر می خاست. بر روی برخی اندام های عریان جای سوختگی، نقش لباس های ناپدید شده را کشیده بود. از آنجا که سفیدی، گرمای بمب را باز تافته و سیاهی، آنرا به خود گرفته بود گل های کیمونو بر روی پوست برخی زنان نقش بسته بود. تقریبا همه زخمی ها مانند خوابگردها پیش می آمدند، خاموش با سری برافراشته و نگاهی خالی.

نقش خطوط اندام انسانی بر دیوارها

همه قربانیانی که زخم سوختگی بر تن داشتند و از آثار ناشی از برخورد موج انفجار رنج می بردند تابش های مرگبار را جذب کرده بودند. پرتوهای رادیواکتیو یاخته ها را ویران و هسته ها یشان را تباه کرده و غشاء آن ها را دریده بود. کسانی که در جا نمرده و حتی زخمی برنداشته بودند خیلی زود به بستر بیماری افتادند. دچار تهوع و سردرد های شدید و اسهال شدند. تبدار بودند. نشانه های بیماری چندین روز به درازا می کشید. آنگاه در وهله دوم که ده تا پانزده روز پس از انفجار بمب آغاز شد موها شروع به ریزش کرد. سپس اسهال و تبی عارض شد که گاه تا ۴١ درجه هم می رسید.

بیست و پنج تا سی روز پس از انفجار نخستین اختلال ها در خون پدیدار شد، لثه ها به خون ریزی افتادند، شمار گویچه های سفید بطور انبوهی کاهش یافت و در همان حال مویرگ های پوست و مخاط ها پاره می شد. کمبود گویچه های سفید مقاومت بدن را در برابر هر گونه عفونتی کاسته بود؛ کوچکترین زخمی ماه ها به درازا می کشید تا بهبودی یابد؛ بیماران به عفونت های ماندگار گلو و دهان دچار شدند. در پایان وهله دوم اگر بیمار جانی سالم بدر برده بود، کم خونی ناشی از کاهش گویچه های سرخ آشکار می شد. بسیاری از بیماران در این مرحله از عفونت حفره های ریوی جان باختند.

همه کسانی که پس از انفجار به گونه ای از تحرک خود کاسته بودند کمتر دستخوش خطر ابتلا به بیماری بودند تا آنها که به جنب و جوش بسیار دست زده بودند. موهای سفید به ندرت ریختند. اما بر دستگاه تولید مثل اثری پایدار بر جا ماند. مردان عقیم شدند و زنان آبستن سقط جنین می کردند و تمام زنانی که در سنین بارداری بودند دریافتند که دوره قاعدگی ماهانه آنها متوقف شده است …

نخستین دانشمندان ژاپنی که چند هفته پس از انفجار سر رسیدند متوجه شدند که جهیدن درخشش بمب رنگ بتون را برده است. در برخی گوشه ها، علائمی بر جای گذاشته بود که در واقع نقش سایه های اشیائی بود که برق انفجار بر آنها تابیده بود. برای نمونه کارشناسان سایه ثابت برج ساختمان اتاق بازرگانی که بر بام همان بنا نقش بسته بود را پیدا کردند. همچنین به خطوط اندام نقش شده انسان ها بر روی دیوار دست یافته بودند که به نگاتیو عکس ها میمانست. در کانون انفجار، بر روی پلی که نزدیک موزه علوم قراردارد، تصویر مردی با گاری اش بشکل سایه ای دقیق نقش انداخته بود که او را درست در لحظه ای نشان می داد که پیش از انکه انفجار او و مرکبش را از هم فروپاشد تسمه را برای زدن اسبش بلند کرده بود …

۱- یادداشت مترجم فرانسه متن. شهرهیروشیما در جنوب باختری هون شو بزرگترین جزیره مجمع الاجزایر ژاپن بر کناره دریای درونی که به این جزیره و جزایر شیکوکوو و کیو شو محصور است واقع شده

فستیوال کانتو در آکیتا Akita Kanto Festival

سمیه بشارتی؛ مترجم:

فستیوال کانتو در شهر آکیتا در ناحیه توهوکو است و یکی از سه فستیوال برتر ناحیه است.

فستیوال، سالانه از پنجم تا هفتم ماه اوت برای طلبیدن برداشت محصول فراوان برگزار می شود.

آکیتا یکی از نواحی اصلی تولید برنج است و فستیوال به نماد این شهر تبدیل شده است. طی روزهای فستیوال ۱٫۳ میلیون نفر خیابانهای شهر را پر می کنند.

شب هنگام وقتی که از گرمای روز کاسته می شود، خیابان کانتو، که اکنون به روی خودرو ها بسته است، ناگهان به نظر می رسد که از کانتو پوشیده شده است.

کانتو ردیفی از فانوسهایی است با شمع روشن شده اند و از قاب بامبو آویزانند، هر کدام  دانه های برنج به نظر می رسند.

کانتوی بزرگ حدود ۵۰ کیلو وزن و ۱۲ متر ارتفاع دارد و ۴۶ فانوس را حمل می کند. با وجود ۲۰۰ کانتو در شهر تعداد فانوسها به ۱۰۰۰۰ عدد می رسد. ۳۰۰۰ نفر از جمله هنرنمایان کانتو ها را نگه می دارند.

هنرنمایان به آهنگ فلوت و طبلها و فریادهای سنتی، کانتوها را بدون اینکه از تیرش بگیرند بر کف دستشان نگه می دارند و بلند می کنند و در کنار خیابان تماشگران  از دیدن جابجایی کانتوی روی دست، شانه و پیشانی هنرنمایان به وجد می آیند.

قدمت فستیوال کانتو به اواسط قرن ۱۸ میلادی می رسد. فستیوال تلفیقی است از دو آئین طلب محصول خوب و محافظت از سلامت جسمی  با زدودن ناپاکی ها و ارواح پلید از بدن.

در ابتدای قرن ۱۹ میلادی، فستیوال به رویدادی تبدیل شد که در آن مردم در خیابانهای اطراف با کانتو رژه می رفتند تا توان خود را نشان دهند تا آنهایی که کانتوی ۵۰ کیلویی حمل می کردند به چشم بیایند. با گذر زمان، هنرنمایی جای قدرت نمایی را گرفت.

کانتو ردیفی از فانوس های زیبایی است که با شمع روشن شده اند...

در سال ۱۹۳۱، مسابقه  مهارت کانتو افتتاح شد و محله های شهر نمایندگانی را برای شرکت در مسابقه فرستادند.  امروزه مسابقه مهارت در آخرین روز فستیوال برگزار می شود.

در این مسابقه بعضی از هنرنمایان با شاهکارهایی هنری خودی نشان می دهند و کانتوهای ۱۸ متری را برای طلبیدن برداشت محصول فراوان  بلند می کنند.

«اوچی میزو»؛ Uchimizu سنت ژاپنی آب پاشی برای کاهش گرمای تابستان

زنان محله شیبویا در توکیو همه ساله سنت ژاپنی ِ پاشیدن آب برای خنک کردن خیابان و کاهش گرمای تابستان انجام می دهند.
به این مراسم «اوچی میزو» می گویند.
این مراسم تبدیل به یک کار محبوب میان مردم در طول دوره ادو (۱۶۰۰-۱۸۶۷) شده بود که تا به امروز همچنان ادامه دارد.
مراسم «اوچی میزو»امروزه به عنوان یک روش سنتی رایج برای غلبه بر گرمای تابستان همه ساله برپا می شود.
عکس: japan today