مرکز مطالعات ژاپن

قدرت الله ذاکری، کارشناس و مترجم زبان ژاپنی: چند روز پیش، آشنایی گفت در روزنامه نوشته بود یکی از نویسندگان ژاپنی فوت کرده است. آن آشنا اسم نویسنده را نمی­دانست و من هم به چیزی نشنیده بودم، بنابراین به وبلاگ استاد شیماموُرا مراجعه کردم، زیرا می­دانستم آخرین اخبار ادبیات ژاپن همیشه در این وبلاگ هست. آخرین نوشته استاد شیماموُرا این بود: « هیساشی اینوئوُئه، پریروز در گذشت. او از لحاظ کاری برای من چنان داشتن عمویی بود. در هر صورت بسیار زود بود. باز یک ژاپنی دیگر که وجودش افتخاری در جهان بود، رفت. از صمیم دل برایش سعادت آن دنیا را آرزو می­کنم. » هیساشی اینوئوُئه ( 井上ひさし/Inoue Hisashi ) داستان نویس، نمایشنامه نویس و نویسنده برنامه­ های رادیو تلویزیونی بود که علاوه بر کار در رادیو و تلویزیون، مسؤلیت ­هایی مانند عضو هیئت مدیره انجمن نمایش نامه نویسان ژاپن، عضو هیئت مدیره هنرمندان ژاپن و چهارمین رئیس انجمن قلم ژاپن را هم بر عهده داشت. در هفده نوامبر سال 1934 در شهرستان یاماگاتا به دنیا آمد. پدرش را در پنج سالگی از دست داد و بعد از آن توسط ناپدری مورد اذیت و آزار قرار گرفت. ...

تاریخ: ۷ اردیبهشت ۱۳۸۹

قدرت‌الله ذاکری؛ کارشناس و مترجم زبان ژاپنی: بیش از سه سال از زمانی که اتفاقی کتاب « آسوکا و پارس، با نگاهی به شکل مرگ و زندگی دوباره » را دیدم، گذشت تا بالاخره این کتاب با دو بخش اضافه شده، با عنوان « آسوکا و پارس، پیشروی فرهنگ ایرانی به شرق » از سوی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی منتشر شد. بعدازظهر روزی در اواخر تابستان من و دوستم به امید به دست آوردن کتابی کمیاب به فروشگاه­های کتاب دست دوم حول و حوش میدان انقلاب سر می­زدیم که از بخت خوب در فروشگاهی حدود صد جلد کتاب ژاپنی دیدیم. از آن میان من حدود بیست جلد را خریدم و از بین این­ها هم، خیلی زود کتاب « آسوکا و پارس، با نگاهی به شکل مرگ و زندگی دوباره » اثر پرفسور ئه­ایچی ایموتو توجهم را جلب کرد. من خواندن این کتاب را شروع کردم و هرچه جلوتر می­رفتم، بر شگفتی من از این همه اطلاعات ارائه شده، بیشتر و بیشتر می­شد. بالاخره هم مصمم شدم این کتاب را به فارسی ترجمه کنم. با خواندن همان صفحات اول متوجه شدم که ترجمه این کتاب بسیار مشکل است. به خصوص که این کتاب در حوزه تاریخ باستان و به نوعی اسطوره ...

تاریخ: ۱۸ دی ۱۳۸۸

قدرت الله ذاکری؛ کارشناس و مترجم زبان ژاپنی: [caption id="attachment_416" align="aligncenter" width="114" caption="ماتسوئو باشو"][/caption] نخستین بند از کتاب « پاره نبشته ­هایِ درون توبره پشتی»[1] باشو به نوعی فلسفه زندگی و شاعری او و به نوعی شاید فلسفه ادبیات و هنر او باشد. این کتاب ره آورد یکی از سفرهای او در سال 1687 است. 百骸九竅の中に物有、かりに名付て風羅坊といふ。誠にうすものゝかぜに破れやすからん事をいふにやあらむ。かれ狂句を好 こと久し。終に生涯の [1]はかりことゝなす。ある時は倦て放擲せん事をおもひ、ある時はすゝむで人にかたむ事をほこり、是非胸中にたゝかふて、是が爲に身安からず。しばらく身を立む事をねがへども、これが爲にさへられ、暫ク學で愚を曉ン事 をおもへども、是が爲に破られ、つゐに無能無藝にして只此一筋に繋る。西行の和哥における、宗祇の連哥における、雪舟の繪における、利休が茶における、其 貫道する物は一なり。しかも風雅におけるもの造化にしたがひて四時を友とす。見る處花にあらずといふ事なし。おもふ所月にあらずといふ事なし。像、花にあ らざる時は夷狄にひとし。心、花にあらざる時は鳥獸に類ス。夷狄を出、鳥獸を離れて、造化にしたがひ造化にかへれとなり راه فوُگا[2] « در چیزی که از صدها استخوان و نه منفذ شکل گرفته است، روح مقیم شد و انسان شکل گرفت. اگر بخواهم آن را نامی بگذارم، فوُرابو[3] می­گویم. زیرا چنانکه پارچه ­ای نازک در باد به آسانی پاره می­شود، آن هم بی فرجام خواهد بود. فوُرابو زمانی دراز من را به آموختن و دمخور شدن با هایکای واداشت تا سرانجام هایکای را کار زندگیم قرار دادم. زمانی زده شدم و خواستم تمامش کنم، زمانی در آفرینش هایکای سخت کوشیدم، و از سر شدن بر دیگران به خودستایی اندیشیدم؛ این چنین به انجام آن و این اندیشیدم و رنج بردم و به این جهت تن و جانم آرامش و قرار نیافت. یک بار اندیشیدم چونان مردمان عادی برای به دست آوردن شهرت و مقام بکوشم اما تعلق خاطرم به هایکای مانع شد. بار دیگر اندیشیدم علم بیابم و از حماقت خودم رهایی یابم اما آن ...

تاریخ: ۶ شهریور ۱۳۸۸

آریا فانی دانشجوی سال ِ سوم ِ رشته ی ادبیات تطبیقی است در دانشگاه ایالتی سن دیگو: طالع اگر مدد دهد دامنش آورم به کف           گر بکشم زهی طرب ور بکشد زهی شرف شعر ِ فارسی در تار و پود ِ کلام است که متجّلی می شود. شاعرانه گی حافظ همانا "تراش دادن ِ اَلماس گون ِ زبان ِ فارسی" در غزل است. آیا نقش ِ کلام در ادبیات های دیگر نیز چنین پررنگ است؟ شعر ِ ژاپنی کلام را تنها به عنوان یک واسطه در اختیار می گیرد و با قرار دادن ِ مخاطب در برابر ِ جان ِ اشیا و طبیعت، شاعرانه گی اش را می یابد. این نوشتار قصد دارد به ساحتی نو گام بگذارد. آنچه می طلبد نگاهی باز است ورای غزل و شعر فارسی، به سُنتی نو، نگرشی نو، که با خود وجهی نو از زیستن را به ارمغان می آورد. شعرهای  کوتاه  و هفده هِجایی ِ ژاپنی که گاه به گونه ای اسرارآمیز لطیف، تصویرمَدار و ژرف است را هایکو(Haiku, 俳句,) گویند. هایکو حدود ِ قرن ِ هفدهم پدید آمده و یکی از کوتاه ترین قالب های شعری است. هایکو به زبان های بی شماری ترجمه شده است که گواهی از جهانی بودنش می دهد. هایکو ...

تاریخ: ۲ شهریور ۱۳۸۸

عباس حسین نژاد؛ دانش آموخته زبان ژاپنی دانشگاه تهران: پیش‌تر از اين‌ها كه زبان ژاپني را با همه‌ي عجيبي و غريبي‌اش به عنوان رشته تحصيلي در دانشگاه تهران دنبال كنم از ژاپن چيزهايي شنيده بودم و با اينكه همه‌ي چيزهايي كه بيشتر از طريق تلويزيون يا سينما به من رسيده بود خيلي كم بود، ژاپن به عنوان يك حقيقت آفتابي زيبا در دل من رسوخ كرده بود. و بعدها كه آشنايي من با اين زبان و مهم‌تر از آن فرهنگ با شكوهي كه آن را پشتيباني مي‌كرد بيشتر شد خودم را با دريايي مواجه ديدم كه علي‌رغم همه‌ي كاهلي و سستي‌ام در تحصيل، خواستم با امواج سهمگين آن روبرو شوم و سنگين‌ترين موجي كه هنوز در گيجي برخورد با آنم، «هايكو» است. رولان بارت در كتاب امپراطوري نشانه‌ها نوشته‌اي با عنوان دستبرد به معنا دارد : « هايكو داراي خاصيتي شبح‌واره است و آن اينكه هر كس همواره تصور مي‌كند به سادگي اشعاري همانند آن بسرايد . انسان از خود مي‌پرسد: آيا مي‌توان چيزي ساده‌تر در يك نوشتار خودانگيخته از شعر زير از بوسون يافت : غروب است ، پاييز فقط به پدر و مادرم مي‌انديشم. ما به هايكو غبطه مي‌خوريم !» هايكو (HAIKU) به عنوان يك شاخصه‌ و نشانه‌ي مهم فرهنگ ادبيات ژاپني با همه‌ي كوتاهي و ...

تاریخ: ۲۵ تیر ۱۳۸۸

قدرت الله ذاکری؛ مترجم و کارشناس فرهنگ و هنر ژاپن: گروه هنری اووتاگاوا یکی از گروه­های هنری نقّاشی اووکی­یو(Ukiyo)در اواخر دوره اِدو(Edo)است.دوره اِدو سوّمین سلسله از حکومت جنگجویان در ژاپن است که در سال 1603 در منطقه اِدو(توکیویِ کنونی)پایه­ گذاری شد و در حدود دویست و شصت سال یعنی تا سال 1867 به درازا کشید. [caption id="" align="aligncenter" width="400" caption="هرچند سبک ادبی اووتاگاوا منحصر به اواخر دوره ادو و نیز اوایل دوره مِی­جی(1912-1868)است امّا سبکی بسیار تأثیرگذار بر نقّاشی ژاپن و حتّی اروپا بود."][/caption] 歌川派 موزه هنرهای معاصر تهران در اسفند 85 و فروردین 86،محل نمایشگاه دوسالانه چاپ دستی ایران بود.این نمایشگاه از آثار چاپ دستی ایران و جهان شامل آثار هنرمندان مطرح جهان و هنرمندان ایرانی برگزار شد.در میان آثار به نمایش درآمده از هنرمندان غیر ایرانی چندین اثر از نقّاشان ژاپنی نیز وجود داشت. به جز چند تابلو که از آثار آراکاوا شووساکوو (Arakawashusaku)هنرمند معاصر پیر سبک دادائیسم و نیز چند تابلو منفرد از هنرمندان نه چندان مطرح ژاپنی وجود داشت، بقیه تابلوها از دو هنرمند بسیار مطرح و تأثیرگذار ژاپنی یعنی اوتاگاوا تویوکوونی(Utagawa toyokuni)و اوتاگاوا هی­روشی­گه(Utagawa hirishige)از نقّاشان سبک هنری موسوم به اووتاگاوا(Utagawa)بودند که در این نوشته قصد دارم به معرّفی مختصری از سبک نقّاشی آنها و نیز ...

تاریخ: ۲۰ تیر ۱۳۸۸

«ترجمه هایکو سختی های خاص خود را دارد. زبان ژاپنی دارای ابهام هایی است. در ترجمه نثر و اشعار طولانی تر با توجه به جملات قبل و بعد به هرحال می شود این ابهام ها را برطرف کرد. اما هایکو دارای 17 هجا است و فهمیدن معنی آن بسیار مشکل.» --- قدرت ا... ذاکری، متولد سال 1355 یونسی گناباد است و دانش آموخته کارشناسی زبان و ادبیات ژاپنی از دانشکده زبانهای خارجی دانشگاه تهران. از او تاکنون مقاله هایی در مورد فرهنگ کشور ژاپن به خصوص ادبیات این کشور ترجمه یا تألیف و در مجلات مختلف به چاپ رسیده است. ذاکری به تازگی ترجمه رمانی ژاپنی به نام «زوال بشری» اثر اوسامو دازای را به پایان رسانده است. «زوال بشری» در نظر سنجیهای انجام گرفته در میان دانشجویان دانشگاههای ژاپن جزء ده کتاب تأثیر گذار بر زندگی دانشجویان شناخته شده است. این مترجم در حال حاضر ترجمه کتابی تاریخی، اسطوره ای درباره ارتباطات و مبادلات فرهنگی ایران و ژاپن در دوران باستان بخصوص در دوره ساسانی را در دست انجام دارد. با او درباره اولین کتابش یعنی «زنبور بر کف دست بودای خندان» گزینه هایکوهای مدرن ژاپنی به گفتگو نشستیم. این مجموعه، نخستین کتاب در نوع خود است که مستقیماً ...

تاریخ: ۱۴ تیر ۱۳۸۸

یادداشت‌های کومه، یکی از شاهکارهای تاریخ ادبیات ژاپن، به وسیله قدرت‌الله ذاکری، از ژاپنی به فارسی ترجمه و به صورت متن دو زبانه توسط نشر مثلث به بازار کتاب عرضه شد. این کتاب یکی از سه شاهکار بزرگ نوشته‌های موسوم به زوُی هیتسوُ در تاریخ ادبیات ژاپن است که به صورت متن دو زبانه فارسی - ژاپنی در قطع جیبی منتشر شده است. یادداشت‌های کومه در 85 صفحه به روایت اندیشه ناپایداری که تمام مظاهر فرهنگ ژاپن با آن عجین شده، به قلم کانومه چو(1155-1216 میلادی) می‌پردازد. این کتاب یکی از نمونه‌های برجسته ادبیات قرون وسطای ژاپن است - دوران حکومت طبقه جنگجویان- است. نویسنده کتاب یادگیری سازهای موسیقی پرداخت و سبک شعری واگا را نزد شوُن ئه ی شاعر فراگرفت. او سبب استعدادش خیلی زود از سوی امپراتور صاحب منصب دفتر شعر در دستگاه امپراتوری شد. کاموئو چومه در سال 1204 ترک خانه و اجتماع کرد و با انتخاب نام بودایی رِن ئین-به معنی بذر نیلوفر آبی- زندگی در انزوا را تجربه کرد، او در کومه ای به وسعت ده متر مربع ساکن شد و شروع به نگارش کتاب کرد. «یادداشت‌های کومه» بی‌شک برترین و معروف‌ترین کتاب کامونو چومه است. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: «بخش هایی از کتاب ِ جریان رودِ گذران جریان رودِ گذران همیشگی است، ...

تاریخ: ۱۴ تیر ۱۳۸۸